Το κορίτσι απ' τα καπνοχώραφα και άλλες ιστορίες

Η φιλόλογος Ρούλα Βουράκη για το καινούργιο βιβλίο του Δημήτρη Ρέζου…

«Το κορίτσι απ’ τα καπνοχώραφα και άλλες ιστορίες»

(διηγήματα), Εκδόσεις Ραδάμανθυς, 2018

Ομιλία της Ρούλας Βουράκη στην εκδήλωση που έγινε για την παρουσίαση του βιβλίου του Δημήτρη Ρέζου στον Ιστιοπλοϊκό Όμιλο Χανίων στις 26/9/2018* 

Εκδόσεις Ραδάμανθυς

Δ. Ρέζος – Το κορίτσι απ’ τα καπνοχώραφα και άλλες ιστορίες

Μία ανθολογία διηγημάτων δεν είναι πάντα μια τυπική σειρά ιστοριών. Είναι φορές που μοιάζει με σκέψη εκτεταμένη κι αποσπασματική μαζί σα γκράφιτι μισοσβησμένο στον φράχτη που στήθηκε σύνορο να ξεχωρίζει το ψέμα από την αλήθεια. Επτά (7) αληθινές πτυχές μυθοπλασίας η νέα δουλειά του Δημήτρη Ρέζου σε διηγήματα με ήρωες κάποιους από εμάς, μέσα μας και γύρω μας πριν και μετά απ’ τον καθένα στο χτες που έζησε, στο σήμερα που νιώθει στο αύριο που ψάχνει, σκέφτεται κι επιθυμεί: στον έρωτα, στην πολιτική, στο κοινωνικό γίγνεσθαι.

Όπως ο Χάρυ ο ήρωας του πρώτου διηγήματος ισορροπεί στις ειρωνείες της ζωής, έτσι και η πένα που τον δημιουργεί μετεωρίζεται ανάμεσα στο κλασικό και το μοντέρνο. Συγγραφική στόφα παλαιάς κοπής ο δημιουργός με βηματισμό βαρύ στη νέα εποχή. Σύγχρονη θεματική σε παραδοσιακή φόρμα με τις λογοτεχνικές αξίες σταθερές στα μορφικά χαρακτηριστικά: Υποτακτική σύνταξη, μακροπερίοδος λόγος, ονοματική κατίσχυση σε ασύνδετο επιθέτων  ή ουσιαστικών και μακρόσυρτες περιγραφές που εικονοποιούν συναισθήματα και ψυχισμό σφυρηλατώντας χαρακτήρες ηρώων.

Πολυπρόσωπα τα διηγήματα της συλλογής του Δημήτρη Ρέζου. Η αφηγηματική φωνή τριτοπρόσωπη εξωτερικής κι εναλλακτικά εσωτερικής εστίασης, ενώ η πρωτοπρόσωπη του τελευταίου διηγήματος «Το κορίτσι από τα καπνοχώραφα» παραπέμπει ίσως σε αυτοβιογραφικά στοιχεία. Ο κεντρικός χαρακτήρας που ξεχωρίζει σε κάθε διήγημα διαχέει με την αύρα του όλες τις ιστορίες σαν να πρόκειται για έναν ήρωα στις πιο αντιπροσωπευτικές εκφάνσεις του, όπως οι ετερώνυμοι χαρακτήρες του πορτογάλου ποιητή F.Pessoa. Μια ταυτότητα ίδιας κοπής που μετουσιώνεται συμπεριφορικά από το ένα διήγημα στο άλλο, αλλά στην ουσία παραμένει ίδια όταν ερωτεύεται, πληγώνεται, αναλύει, αξιολογεί, αναθεματίζει. Είναι το ίδιο πρόσωπο που ερωτεύεται την «ξενοδόχα» στο πρώτο διήγημα και το κορίτσι απ΄ τα καπνοχώραφα στο τελευταίο.  Τον γοητεύουν πράγματα διαφορετικά από τον επίπλαστο μεγαλοαστισμό μέχρι τη ρομαντική αριστερά, τον ελκύει πάντα το ίδιο, το βλέμμα των όμορφων ανθρώπων, κριτήριο ευφυούς ευχέρειας του  ίδιου ν΄ αναγνωρίζει το Ωραίο αφενός, αφετέρου ν΄ ανακαλύπτει το πονηρό συμμαχώντας με τους δαίμονες του κακού …. μ΄ αυτήν την ιερή αντιφατικότητα των ταξιδευτών που πάλεψαν με τις Σειρήνες για να ταυτιστούν με τον ευγενή αγνωστικισμό των ρευμάτων και των ιδεών, γνήσιος αρνητής κάθε ιδεολογικής φόρμας που αποδομεί χωρίς εμφανώς ν΄ απορρίπτει τον κομφορμισμό. Σε κάθε περίπτωση τα διηγήματα του Δημήτρη Ρέζου είναι προϊόν ανδρικής γραφής που επενδύει στους ανδρικούς χαρακτήρες, ακόμα κι όταν επιλέγει γυναικείους να κοσμούν τους τίτλους των ιστοριών του, όχι πάντα ονοματολογικά, αλλά με όρους περιγραφικούς κοινωνικών ομάδων,  όπως «πριγκίπισσα», «κορίτσι απ΄ τα καπνοχώραφα» προσδίδοντας κοινωνικό στίγμα στη γραφή και στην αφήγηση συλλογική διάσταση. Η σύνθεση των διηγημάτων βρίσκεται σε κυκλική δομή με τον έρωτα στην αρχή και στο τέλος, στο πρώτο και στο τελευταίο αντίστοιχα διήγημα εσωκλείοντας τόσο στα ίδια, όσο και στα ενδιάμεσα που μεσολαβούν την κοινωνική παρατήρηση, την πολιτική διαμαρτυρία, τη ρεαλιστική καταγραφή της πραγματικότητας.

Εκδόσεις Ραδάμανθυς

Πιστός ο συγγραφέας ο Δημήτρης Ρέζος στο είδος του κοινωνικού ρεαλισμού που με ζήλο υπηρετεί αποτυπώνει στιγμιότυπα και σκηνές της πραγματικής ζωής, δημιουργικά  και όχι φωτογραφικά, με χαρακτήρες διαπλεκόμενους συχνά συγκρουόμενους διαφορετικών τάξεων, φύλου κι ηλικίας που συνθέτουν πολυμορφικά την αλήθεια αποδεσμεύοντας την κάθε ιστορία από την αμιγή ταυτότητα της καθαρά ερωτικής, πολιτικής και κοινωνικής πεζογραφίας.

Μ΄ένα διακριτικό χρονικό πέρασμα από την προ κρίσεως εποχή της ευμάρειας στη σημερινή της εκτεταμένης ύφεσης και ενδιάμεσους τοπικούς σταθμούς από το Ιόνιο μέχρι την Κρήτη γράφει με κριτική ματιά για την κοινωνία που μεταπηδά από την επίπλαστη δύναμη στην υπαρκτή ρευστότητα κι από τον αδάμαστο ναρκισσισμό στην περίκλειστη απόγνωση, από την εποχή του «δήθεν» στις μέρες του «πρέπει», μια βίαιη μεταβολή από την ευκολία στην ανάγκη.

Οι δοκιμιακές παρεκβάσεις συναφείς με τον ρεαλισμό αποτυπώνουν εύστοχα τα παραπάνω, αφυπνίζοντας έντεχνα τη σκέψη και τον προβληματισμό.

 Η ατμόσφαιρά των διηγημάτων είναι αμφίρροπη: ζοφερή έως καταθλιπτική εν μέρει, αλλά και ευοίωνα καθαρτική στα νατουραλιστικά και οραματικά μέρη αντίστοιχα χαρίζει στον αναγνώστη την απαραίτητη σα μάσκα οξυγόνου πνοή αισιοδοξίας λίγο πριν βυθιστεί στην απελπισία.

Η έξυπνη άλλωστε εμπλοκή του χιούμορ δεν αποκλιμακώνει απλώς την ένταση, συντελεί κυρίως στο να αποδομεί τα «σπουδαία», ανασκευάζει, αναθεωρεί, ανατρέπει και γεννά ως γνήσια θυμηδία δημιουργικό αναστοχασμό στη ζωή που προχωρά και στα πράγματα που μαζί της οφείλουν, κι ας δείχνουν ότι δεν μπορούν, ν΄ αλλάξουν.

Δύο αντιπροσωπευτικά χωρία αμφίρροπης ατμόσφαιρας αναδεικνύονται στα διηγήματα «Ληστεία» και «Τα Τζιμάνια». Δεν συνιστά το ένα απάντηση του άλλου. Συνθέτουν από κοινού τις δύο όψεις της ζωής, τα δύο πρόσωπα της αληθινής ζωής με τα οποία συμπορεύεται και χάρη στα οποία ισορροπεί παλίντονα σε αρμονική συνύπαρξη αντίζυγων στιγμών και τόπων λογοτεχνικών με παραδοχή και ανατροπή ταυτόχρονα.

Στην αναδιάταξη των διηγημάτων για τη θεματική τους ομαδοποίηση με στόχο την ειδική περιδιάβαση σε περιεχόμενο και μορφή ανακύπτουν οι ακόλουθες ενότητες.

 

 

Εκδόσεις Ραδάμανθυς

Α΄: Ερωτικές σχέσεις :

1. Χάρυ και Υρώ

2. Το κορίτσι απ΄ τα καπνοχώραφα

Ο Χάρυ του πρώτου διηγήματος είναι ένας αιρετικός φωτορεπόρτερ του κόσμου σμιλεμένος από τις περιπέτειες της ζωής και των πολέμων που κάλυπτε ως πολεμικός ανταποκριτής. Εκθέτει τη ζωή του για να σώσει ό,τι σώζεται στον κλοιό της  κατευθυνόμενης ενημέρωσης.

Εκείνη, μπλαζέ μεγαλοαστή με ρομαντική επίφαση ποιήτριας. Ένα ερωτικό μοτίβο με αύρα Ιονίου. Αρρενωπή γραφή για την ανάδειξη του ανδρικού χαρακτήρα και μέσα απ΄ αυτόν της μποέμικης κουλτούρας έναντι της νωθρής παντοδυναμίας του μεγαλοαστισμού.

Ενδιαφέρουσα η μετάπτωση του ύφους από τον δηκτικό σαρκασμό στη γλυκερή θυμηδία για το προ κρίσεως μοντέλο ανάπτυξης και την επισφαλή ισορροπία του.

Στο δεύτερο ερωτικό διήγημα και τελευταίο του βιβλίου: «Το κορίτσι απ’ τα καπνοχώραφα» παρακολουθούμε μια ρομαντική ιστορία στο δυνατό  απόηχο της έκπτωτης αριστεράς και των ιδεωδών της. Μια γραφή σε θέση ελέγχου και διαμαρτυρίας σκιαγραφεί το χρονικό μιας σχέσης ερωτικής σαν αίτημα ανοιχτό φυγής μαζί και προστασίας των προδομένων ιδεών και των πληγωμένων αισθημάτων αντίστοιχα.

Στην κριτική συνεξέταση των δύο διηγημάτων αναπλάθεται ένας έρωτας σε δύο φάσεις, μια χρονική στιγμή στην πρώιμη κι όψιμη εκδοχή του. Δεν είναι θέμα χρόνου, αφού και στις δύο περιπτώσεις  πρόκειται για ενήλικη βίωση. Είναι θέμα στάσης κι οπτικής. Ο έρωτας που καταλύει, ο έρωτας που πλοηγεί. Ο ήρωας του πρώτου διηγήματος ερωτεύεται αυτό που φαινομενικά σαρκάζει, την επίπλαστη ευμάρεια του μεγαλοαστισμού. Εξαργυρώνει την μποέμικη υπεροχή του με ερωτική παράδοση για να αφεθεί εν συνεχεία ως ήρωας του τελευταίου διηγήματος στον πατερναλιστικό εναγκαλισμό αυτού που κατ΄ουσίαν λυπάται και συμπονεί, τη χαμένη αθωότητα της αριστεράς και τους εραστές της.

Το ερωτικό επίστρωμα των ιστοριών είναι προφανές, οι πολιτικοί συνειρμοί εναργέστεροι του προφανούς και οι προβληματισμοί που εγείρονται αρκούντως ελκυστικοί: «Υπάρχει πράγματι φύλο ισχυρό στον έρωτα; Είναι πάλη, διαπάλη ή μέθεξη η διαλεκτική τους; Έχει εντέλει δύναμη η υπεροχή ή γνησιότητα η αδυναμία;»

backlit beach clouds dawn

Β΄: Εξαρτησιογόνες σχέσεις :   

  1.Η Μισολλά και ο Γκουρού

 2.Η Πριγκίπισσα

3. Σαρλότ και Κική

 Μια εγκιβωτισμένη τριλογία της συλλογής βασισμένης σε σχέσεις πάθους και ανάγκης στα γρανάζια συνθηκών από την εποχή της ευμάρειας έως τη σύγχρονη καθίζηση με τις πληθυσμιακές ανακατατάξεις και τα νέα νεόδμητα ψυχοπαθολογικά σύνδρομα. Μια ενδιαφέρουσα λογοτεχνική μεταφορά της κοινωνιοκρατικής αντίληψης με τους ήρωες ν΄ αναμετριούνται εποχούμενοι με τα δυνατά κι αδύναμα σημεία τους στα δεσμά εξίσου του πλούτου και της μοναξιάς, της ομορφιάς και του φόβου, της ανασφάλειας και της αλαζονείας.

Η Μισολλά κι ο Γκουρού στο ομώνυμο διήγημα συνυφαίνουν την άνοδο και την πτώση ενός μεγιστάνα του χρήματος την εποχή της Χρηματιστηριακής φρενίτιδας με τους θύτες και τα θύματα να περιπλέκονται σ΄ ένα γαϊτανάκι συμφερόντων, φρούδων ελπίδων κι αντανακλαστικών συναισθημάτων που ξεσκεπάζουν το κίβδηλο και βγάζουν απ΄ την αφάνεια το αυθεντικό. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η αντίστιξη στο χρόνο με τον αυτονόητο συνειρμό από το οικονομικό μοντέλο του Φρίντμαν και τη δικτατορία του Πινοσέτ μέχρι τα εικονοπλαστικά στιγμιότυπα στις συναλλαγές της Χρηματιστηριακής έκρηξης.

Η Ιστορία της Πριγκίπισσας φλερτάρει ηδυπαθώς με την έβδομη (7η) τέχνη στις καλύτερες στιγμές του Αντονιόνι για τη διαλεκτική των σχέσεων στην προαιώνια διαπάλη των δύο φύλων. Πρωτότυπη η λογοτεχνική εκφορά ενός διαχρονικού κινηματογραφικού καρέ αποτυπώνει πεζογραφικά στο διήγημα αυτό τον άκρατο ευδαιμονισμό και την αυτοαναίρεσή του, εκεί στην αρχή της Νέας Χιλιετίας  που εξαργύρωνε τον ερωτισμό με ηδυπάθεια υποθηκεύοντας την ομορφιά για τη φιλαρέσκεια και την δύναμη. Το πρόσωπο της Πριγκίπισσας προσωπείο μιας ολόκληρης κοινωνίας παγιδευμένης στην ψευδαίσθηση. Γνήσια τραγική ηρωίδα μιας εποχής πρόσφατης και μακρινής μαζί σ΄ ένα επιτυχημένο αντικειμενικό σύστοιχο του Όσκαρ Ουάιλντ στο πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέυ και στον πυρήνα της μυθοπλασίας του εν λόγω διηγήματος κατά τη συγγραφική σύλληψη.

Στο διήγημα «Σαρλότ και Κική» γνωρίζουμε τέλος μια μυθοπλαστική αποτύπωση της περίφημης όσμωσης πολιτισμών στον ίδιο γεωγραφικό χώρο, συνθήκη των ημερών που σφυγμομετρά τη στάση στο διαφορετικό  και την ευελιξία στην προσαρμογή από την απλή ανοχή έως την επιθυμητή διαπολιτισμικότητα.

Σ΄ αυτό το σκηνικό η Σαρλότ και η Κική, οι γυναικείοι χαρακτήρες του ομώνυμου διηγήματος γέρνουν το ζύγι της γραφής προς τη μεριά του θιγόμενου/ απειλούμενου, ενδεχομένως και αδικούμενου κατά τη βίωση του ίδιου. Μια ενδιαφέρουσα περιδιάβαση στα νέα ήθη της εποχής στο ορεσίβιο περιβάλλον του Αποκόρωνα της δυτικής Κρήτης. Από την καταγραφή στην καταβύθιση μια δυνατή αναμέτρηση ρεαλισμού και ψυχανάλυσης εν είδει ψυχογραφήματος που αγγίζει τα όρια του ψυχολογικού θρίλερ και γιατί όχι της πολιτικής αλληγορίας για όσους ιχνηλατούν νοήματα πίσω από τα γεγραμμένα.

books on bookshelves

 Γ΄: Σχέσεις ανατροπών :   

 1. Ληστεία

2. Τζιμάνια

Αλλαγή σκηνικού στο διήγημα «Ληστεία»,  μια γραφική απεικόνιση σκηνών αστικού βίου σε οικονομική ύφεση, αυτή στην οποία εκτίθεται η χώρα την τελευταία δεκαετία. Με επίκεντρο ένα σχέδιο ληστείας ακτινογραφείται μια ολόκληρη κοινωνία φέρνοντας σε αντιδιαστολή το μικρό με το μεγάλο και το δημόσιο με το ιδιωτικό ξεδιπλώνοντας όλα τα πρόσωπα του παραβατικού για να απενοχοποιηθούν οι φυσικοί εκτελεστές του. Ανάγλυφες εικόνες – στιγμιότυπα ασθμαίνουσας ζωής, σκηνές με θεατρικότητα, ζωντανός διάλογος, καλοδουλεμένοι, μέσα – έξω, χαρακτήρες στα γρανάζια κοινωνικών εξαρτήσεων, απόρροια στρεβλώσεων κι ανατροπών που συνεπάγεται παρακμιακά  η κρίση.

Ένας πειραματικός νατουραλισμός με επένδυση λόγου δοκιμιακού που παρατηρεί, θυμώνει, εγείρεται και στηλιτεύει σαν πράξη διαμαρτυρίας πολιτική.

Ο άξονας του χρόνου που συνέχει τα διηγήματα προσφέρει μια δυνατή αντίστιξη της διαρκώς επαναστατημένης συνείδησης και των δραματικών μεταπτώσεων από την κραυγή του ένοπλου αγώνα στα μολυβένια χρόνια της Ιταλίας και στη δράση του ΠΑΚ μέχρι τους αντιστασιακούς πυρήνες έννομης και έκνομης διαμαρτυρίας των ημερών.

Έχει θέση και προσφέρει ενστάσεις κι αντιθέσεις η συλλογή του Δημήτρη Ρέζου στην άρση και στην θέση της ζωής στο χώρο, στο χρόνο, στη διαχρονία. Σαν μπερδεμένα καρέ αναδύονται στην ανάγνωση τα πεζογραφικά του στιγμιότυπα με σκηνές από αμερικάνικο φιλμ νουάρ και σπαράγματα ψυχικών καταγραφών από τις πρωτοποριακές ταινίες των Μπέρκμαν κι Αντονιόνι της ανεπανάληπτης nouvelleVague. Ένα εισιτήριο πολλαπλών παρακολουθήσεων για σινεφίλ βιβλιόφιλους  και μη.

Έχεις πολλές ευκαιρίες να συναντήσεις τον εαυτό σου στις ενδιαφέρουσες αυτές εναλλαγές κι αν όχι να φτιάξεις την Ιδέα του. Γιατί, τι άλλο μπορεί να είναι η συμβολή του βιβλίου και η λυσιτέλεια της λογοτεχνίας, αν όχι η ενεργός συμμετοχή στο όνειρο ως δυνάμει πραγματικότητα ζωής αυτοδιαχειριστικής, πολύτιμης, αληθινής.

Κριτική επιμέλεια: Ρούλα Βουράκη,

φιλόλογος


* Στην εκδήλωση μίλησε η Ρούλα Βουράκη, φιλόλογος-ιδιοκτήτρια φροντιστηρίου, ο Σήφης Μιχελογιάννης, αντιπρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη και ο συγγραφέας Δημήτρης Ρέζος. Θεατρική ανάγνωση με διαλογικά μέρη: Γεράσιμος Βερυκάκης, φιλόλογος-μουσικός, Μυρτώ Δρακάκη, φιλόλογος-ηθοποιός.


Για να προμηθευτείτε το βιβλίο συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας ή καλέστε στο 6983 091058

Τιμή βιβλίου: 15,50 (περιέχει και το ΦΠΑ)

Δωρεάν αποστολή για παραγγελίες βιβλίων αξίας άνω των 30 ευρώ

  • Αγορά με αντικαταβολή: κόστος αποστολής 3,00 (για το Νομό Χανίων), 4,00 (για Ρέθυμνο, Ηράκλειο, Λασίθι), 5,00 (για την Ελλάδα, εκτός Κρήτης). [Ισχύει από 10/9/2018]
  • Αγορά με εξόφληση μέσω τράπεζας: κόστος αποστολής 2,50 ευρώ.

[Λογαριασμοί κατάθεσης]

Εθνική: 489/006615-04

και IBAN GR95 0110 4890 0000 4890 0661 504

Εκδόσεις Ραδάμανθυς

Advertisements

1 reply »

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s