ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΗΘΕΛΑΝ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΟΥΝ

Ο Γιώργος Φλωρίδης μιλά για το βιβλίο της Χαρίκλειας Ντερμανάκη

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΗΘΕΛΑΝ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΟΥΝ

Από την παρουσίαση του βιβλίου (28/01/2019), στο καφέ Κήπος

«Πρόσω Ηρέμα»

 «…Αν αγαπώ κάτι στα βιβλία είναι, όταν την ώρα που τα διαβάζω ο νους αρχίζει τις παράλληλες διαδρομές κι ανακαλεί όμορφες φράσεις και εικόνες, άλλοτε προσδιορισμένες, άλλοτε απροσδιόριστες, αλλά που σίγουρα προκαλούν μοναδική συγκίνηση. Οι ιστορίες της Χαρίκλειας, αυτά τα μικρά, πανέμορφα παιδιά της, που αρνούνται να μεγαλώσουν, το πετυχαίνουν αυτό…».

Χρωστάω πολλές ευχαριστίες στη Χαρίκλεια, γιατί μου έδωσε αυτή τη δυνατότητα να είμαι εδώ απόψε μαζί σας. Ήρθα απ’ το Κιλκίς κι αύριο θα πάω στη Αθήνα, αλλά πρέπει να σας πω ειλικρινά ότι περίμενα αυτή τη μέρα πώς και πώς, να ‘ρθω στα Χανιά, να δω φίλους και κυρίως να δω τη Χαρίκλεια. Το γεγονός ότι με τιμά να παρουσιάσω το βιβλίο της είναι κάτι πάρα πολύ μοναδικό για μένα. Δε συνηθίζω να το κάνω, όχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά γιατί αισθάνομαι ότι το να παρουσιάζεις ένα βιβλίο, ένα πόνημα ενός άλλου ανθρώπου, είναι κάτι πάρα πολύ σπουδαίο.

Όταν πήγα στην Αθήνα το 1996 ως βουλευτής, φεύγοντας απ’ τη μικρή μου επαρχία, άρχισα να παρακολουθώ τις παρουσιάσεις βιβλίων που κάνανε διάφοροι μεγαλοσχήμονες. Τους άκουγα άναυδος, πρέπει να σας πω, κατάπληκτος. Μου έκαναν τεράστια εντύπωση μία, δύο, τρεις, τέσσερις φορές, μέχρι που κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι αυτοί που μιλούσαν, απλώς δεν είχαν διαβάσει τα βιβλία που παρουσίαζαν. Είχαν διαβάσει το πολύ-πολύ το οπισθόφυλλο και παρουσίαζαν τον εαυτό τους, με έναν μοναδικό τρόπο, δείχνοντας ότι – τάχα – έχουν ασχοληθεί και με τον συγγραφέα. Στην πραγματικότητα ο συγγραφέας και το βιβλίο του ήταν μια ευκαιρία να πουν αυτοί τα δικά τους.

Έτσι σιγά-σιγά άρχισα να γίνομαι πιο επιλεκτικός, αφού ένα διάστημα εγκατέλειψα τις παρουσιάσεις, μέχρι που πέρασα στο άλλο άκρο. Ποιο; Πήγα και πηγαίνω σε κάποιες παρουσιάσεις που σίγουρα συμμετέχει η Άννα, γιατί είναι το ακριβώς αντίθετο εκεί. Ξέρω ότι σίγουρα το ‘χει διαβάσει και μου αρέσει να απολαμβάνω την αντίδραση των υπολοίπων, που έχουνε μιλήσει πριν από αυτήν, χωρίς να ‘χουν διαβάσει το βιβλίο, όταν την ακούν. Και με την ευκαιρία αυτή ακούν και τι λέει και το βιβλίο!

Εκδόσεις Ραδάμανθυς

Χαρίκλεια Ντερμανάκη – Ιστορίες που δεν ήθελαν να μεγαλώσουν

Τώρα γιατί τα λέω όλα αυτά. Για να πω ότι διάβασα το βιβλίο; Αυτό το βιβλίο όποιος το πιάσει στα χέρια του είναι αδύνατο να το παρατήσει. Είναι αδύνατο να μην το διαβάσει. Είναι αδύνατο να μην το ρουφήξει. Υπάρχουν όμως δύο ειδών αναγνώσεις: Η πρώτη είναι η ανάγνωση με βουλιμία, δηλαδή κάτι που μας αρέσει πολύ από την πρώτη στιγμή μάς οδηγεί στο να το καταπιούμε κυριολεκτικά· να το ξεκοκαλίσουμε, να φτάσουμε μέχρι το τέλος και να νιώσουμε την ευχαρίστηση μέσα από αυτή την γρηγοράδα. Υπάρχει ο άλλος τρόπος, όπου είναι ο τρόπος της αργής απόλαυσης, όπου πας φράση-φράση, σελίδα-σελίδα και που το απολαμβάνεις με έναν ξεχωριστό, μοναδικό τρόπο.

Εγώ ξεκίνησα με μια διάθεση βουλιμίας, γιατί ξεκινώντας από το πρώτο διήγημα «Αμάν!», λέω, «…Εδώ τώρα κάτσε να ξενυχτήσεις, που δεν παίρνει και πολύ. Διάβασέ το όλο!». Εκεί όμως υπήρξε ένα καμπανάκι, που έρχεται από έναν μεγάλο ποιητή, τον Οδυσσέα Ελύτη. «Πρόσω ηρέμα!». Η επίδραση του Ελύτη είναι ολοφάνερη στη Χαρίκλεια. Άλλωστε κάνει πολλές αναρτήσεις με τα δικά του κείμενα.

Αυτό λοιπόν το «Πρόσω ηρέμα» απόλαυσε την «Ανέζα», στη δεύτερη κιόλας ιστορία. Διαβάζω: «Να βρεις αγάπες που θα σε γλυκαίνουν χωρίς να σε λιγώνουν. Που θα σε χορταίνουν χωρίς να σε μπουχτίζουν.» Να ο Ελύτης εδώ! Διαβάζω απ’ τον Ελύτη: «Μια γλώσσα, όπως η ελληνική, όπου άλλο πράγμα είναι η αγάπη και άλλο ο έρωτας. Άλλο η επιθυμία κι άλλο η λαχτάρα. Άλλο η πίκρα κι άλλο το μαράζι. Άλλο τα σπλάχνα κι άλλο τα σωθικά.» Κι από κοντά ο νους ο δικός μου να ανακαλεί μια συγκλονιστική ψαλμωδία, που ακούω από τον Ηγούμενο στο μοναστήρι του Αγίου Όρους: «Ο μελιζόμενος και μη διαιρούμενος, ο αισθιόμενος και μη δαπανόμενος».

 Αν αγαπώ κάτι στα βιβλία είναι, όταν την ώρα που τα διαβάζω ο νους αρχίζει τις παράλληλες διαδρομές κι ανακαλεί όμορφες φράσεις και εικόνες, άλλοτε προσδιορισμένες, άλλοτε απροσδιόριστες, αλλά που σίγουρα προκαλούν μοναδική συγκίνηση. Οι ιστορίες της Χαρίκλειας, αυτά τα μικρά, πανέμορφα παιδιά της, που αρνούνται να μεγαλώσουν, το πετυχαίνουν αυτό. Άλλωστε τα έργα όλα δοκιμάζονται στον κόσμο, όταν φεύγουν από τον δημιουργό τους· όταν μοιράζονται και γίνονται κτήμα άλλων ανθρώπων κι ο καθένας πια τα βλέπει με το δικό του, μοναδικό βλέμμα.

DSCN0133

Είμαι απ’ αυτούς που πιστεύουν ότι, όσο πιο προσωπική είναι μια ιστορία, τόσο πιο πολύ κατακτά τον αναγνώστη, γιατί αυτή την ιστορία δεν μπορεί να την πει κανένας άλλος για μας. Ακόμα γιατί νομίζουμε ότι, διαβάζοντας μια προσωπική ιστορία, βλέπουμε εκείνη την ώρα από την κλειδαρότρυπα, αλλά ο συγγραφέας μάς έχει ήδη ανοίξει την πόρτα. Όπως η ηρωίδα της Χαρίκλειας που, όταν αποκαλύπτεται η ταυτότητά της, που πίστευε ότι ήταν καλά κρυμμένη, ανοίγει διάπλατα το παράθυρο, Γενάρη μήνα, και φωνάζει με όλη της τη δύναμη «Με λένε Στέλλα!».

Τι είναι αυτές οι ιστορίες που αρνούνται να μεγαλώσουν; Τι τις διατρέχει; Σίγουρα η ματιά μιας γυναίκας στις ανθρώπινες καταστάσεις, όπως αυτή τις νιώθει βαθιά μέσα της. Είναι μια ματιά στις χαμένες ζωές των γυναικών αλλά και των ανδρών, μέσα σε καταπιεστικές κοινωνικές συνθήκες. Είναι οι συναρπαστικοί έρωτες αλλά και οι έρωτες που δεν μπορούν να ελέγξουν τη φλόγα τους και γίνονται στάχτη. Παντρειές από συνοικέσια, που κάποιες καταλήγουν σε τραγωδίες και κάποιες σε μια γλυκιά ευτυχία. Το προξενιό της Κωστούλας είναι απ’ τις πιο μαγικές στιγμές του βιβλίου.

Αυτή η ιστορία με τα προξενιά πάντα μου φέρνει στο νου, όταν ήμουνα ασκούμενος δικηγόρος στη Θεσσαλονίκη το 1980. Ήρθε μια μέρα ένας γέροντας περίπου 80 χρονών, άρα το ’80, αυτός γεννημένος το 1900 και του λέει ο δικηγόρος που ασκούμασταν εκεί «Έλα, ρε Περικλή! Πες στα παιδιά εδώ πέρα πώς βρήκες τη γυναίκα σου!». Μας λέει, λοιπόν, ο Περικλής «Εγώ ήμουνα στα νιάτα μου ζωέμπορος. Γυρνούσα στα χωριά του Ολύμπου – βλάχος ήταν – για να κλείνω ζώα, να αγοράζω ζώα -πρόβατα, κατσίκια, γελάδια. Ανύπαντρος. Ήμουνα σ’ ένα μακρινό χωριό. Τότε ήτανε η εποχή που τα τηλέφωνα -αν υπήρχε ένα τηλέφωνο- ήτανε γαργάρα. Η γαργάρα… όπου άκουγες και δεν άκουγες! Ήμουνα, λοιπόν, σ’ ένα καφενείο και παζάρευα ζώα. Μου τηλεφωνεί ένας φίλος μου από ένα χωριό. Μου λέει «Περικλή,», όσο μπόρεσα να τον καταλάβω, «είμαι στο τάδε χωριό κι έχω βρει μια καλή κοπέλα!». «Πώς είναι;», τον ρωτάω. Μου την περιγράφει. «Κλείσ’ την!», του λέω.» Την έκλεισε, λέει. Μ’ αυτήν παντρεύτηκε κι έζησε ευτυχισμένος. Έκανε παιδιά.

Και πώς απαντιέται το ερώτημα που θέτει η Χαρίκλεια; Ν’ αγαπάς ή ν’ αγαπιέσαι; Στο διήγημα της «Ελισάβετ» η απάντηση της μάνας είναι ν’ αγαπάς και της κόρης είναι ν’ αγαπιέσαι. Όμως και οι δύο απαντήσεις οδηγούν σε δυο μοναδικές, προσωπικές τραγωδίες. Και τι, άραγε, σημαίνει αρσενικό; Γράφει η Χαρίκλεια κι εκεί απαντάει, η ίδια μάλλον, στη «Δεύτερη Εφηβεία». Διαβάζω: «Στο κάτω κάτω αρσενικό σημαίνει, πάντα σημαίνει, κυνηγός. Όχι τόσο για το αποτέλεσμα, όσο για τη χαρά του κυνηγιού». Τώρα, γι’ αυτό την αγαπάω, γιατί έτσι απάντησα κι εγώ, όταν στριμώχτηκα κάτι λίγες φορές εκεί, στα κυνήγια.

Εκδόσεις Ραδάμανθυς

Κάποια στιγμή, όταν το βιβλίο κυκλοφόρησε, η Χαρίκλεια στο τηλέφωνο, γεμάτη χαρά, μού είπε «Γιώργο, μου στείλανε κάτι φίλοι κάτι φωτογραφίες, όπου διαβάζουν το βιβλίο και δίπλα τους είναι ο καφές ή το ποτό». Αν έχω να σας προτείνω κάτι, είναι να το διαβάσετε κάπως έτσι, αργά, απολαυστικά, με τον καφέ ή με το ποτό δίπλα. Κάπως σαν την εικόνα που δίνει ο Ελύτης, όπως θα σας τη διαβάσω. «Πήρε να χειμωνιάζει. Πλήθυναν οι άδειες καρέκλες γύρω μου. Έχω πιάσει καρέκλα στη γωνιά και πίνω καφέδες φουμέρνοντας αντίκρυ στο πέλαγος, ανάμεσα σε μια ξύλινη πόρτα, ξεβαμμένη από τον ήλιο και ένα κλωναράκι γιασεμιού τρεμάμενο».

Τι λείπει από αυτήν τη μοναδική ποιητική ζωγραφιά τού Ελύτη; Το βιβλίο της Χαρίκλειας! Ας τη συμπληρώσουμε αυτήν τη μοναδική εικόνα! Θα ταιριάζει απόλυτα.

Καλοτάξιδο, αγαπημένη μου!


ΦΟΡΜΑ ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΑΣ

Τιμή βιβλίου: 11,90 (περιέχει και το ΦΠΑ)

  • Αγορά με αντικαταβολή: κόστος αποστολής 3,00 (για το Νομό Χανίων), 4,00 (για Ρέθυμνο, Ηράκλειο, Λασίθι), 5,00 (για την Ελλάδα, εκτός Κρήτης).
  • Αγορά με εξόφληση μέσω τράπεζας: κόστος αποστολής 2,00 ευρώ.

[Λογαριασμός κατάθεσης]

Εθνική: 489/006615-04

και IBAN GR95 0110 4890 0000 4890 0661 504

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΡΑΔΑΜΑΝΘΥΣ
Τηλέφωνο: 6983 091058
email: ekd.radamanthys@gmail.com

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s