Ψυχολογία

«Εγώ, στη θέση ενός παιδιού με νοητική καθυστέρηση», Γιάννα Νταρίλλη*

Ποια μάνα δεν αγαπά το παιδί της! Ποιά είναι εκείνη που δεν δίνει και την ίδια της τη ζωή για χάρη του! Το ξέρω πως με αγαπά. Με αγαπά όμως με ένα βουβό πόνο και καημό. Με αναστεναγμούς κρυφά, όταν δεν την ακούν οι άλλοι. Με παράπονο και προσευχές στο Θεό να της δίνει δύναμη. Με θυμό καμιά φορά απέναντι Του. Με υποταγή σ’ αυτή τη σκληρή μοίρα της. Με αγωνία για το τι θα απογίνω όταν εκείνη φύγει από τη ζωή. Παλεύει να μου μάθει όσο το δυνατόν περισσότερα πράγματα για να γίνω όσο γίνεται πιο ανεξάρτητος. Θα ήθελε να ήμουν διαφορετικός, δυσκολεύτηκε να παραδεχθεί αυτό που της έλεγαν οι γιατροί. Πολλές φορές κλαίει γι’ αυτό. Δε θέλει να τη βλέπω να κλαίει, όμως το ξέρω καλά.
Κοινωνία και ψυχική υγείαΟ πατέρας μου ένιωσε περισσότερη απογοήτευση από εκείνη. Ήταν σαν να αποδεικνύεται η δική του αναπηρία μέσω της δικής μου κατάστασης. Το «σκάρτο σπέρμα». Το πήρε πολύ βαριά. Μετά όμως τι να έκανε; Προσπαθεί να μαζέψει πολλά λεφτά γιατί λέει πως χωρίς αυτά θα έχω κακό τέλος. Άμα έχεις πολλά λεφτά όλοι σε υπηρετούν και σε εξυπηρετούν και σε αγαπάνε. Έτσι λέει. Μ’ αγαπά. Σκέφτεται και συμπονά και τη μάνα μου. Μαζί σηκώνουν το δικό μου «σταυρό».
Τα άλλα παιδιά τί να με κάνουν αφού δεν μπορώ να τους ακολουθήσω στα πολύπλοκα παιχνίδια τους; Και να ήθελα, δεν θα τα κατάφερνα. Το ξέρουν και έτσι στην καλύτερη περίπτωση μου κάνουν λίγο παρέα οι πιο σπλαχνικοί και έπειτα φεύγουν να παίξουν με άλλα παιδιά που τα καταφέρνουν καλύτερα. Με βαριούνται ή με απεχθάνονται. Ξέρω ότι οι χαρακτηρισμοί τους είναι σκληροί. Άμα θέλουν να βρίσουν κάποιον θα τον πουν «καθυστερημένο».
Για όλους τους άλλους είμαι μια απλή «περίπτωση». Οι γιατροί με εξετάζουν, με ρωτούν διάφορα ακαταλαβίστικα πράγματα κι έπειτα συμβουλεύουν τους δασκάλους τι πρέπει να μου μάθουν. Εκείνοι πάλι φτιάχνουν προγράμματα για να βελτιωθώ. Μερικοί προσπαθούν περισσότερο να ασχοληθούν μαζί μου, κι άλλοι με βρίσκουν σαν ευκαιρία για να ξεκουραστούν από τη δουλειά τους αφού ούτως ή άλλως δεν τα καταφέρνω.
Άλλοι με λυπούνται γιατί δεν μπορώ να είμαι αυτό που απαιτεί η κοινωνία να είναι ο άνθρωπος, χαλάω λίγο την εξιδανικευμένη εικόνα του ατόμου που πρέπει να είναι έξυπνος και όμορφος. Όμορφος δεν ξέρω αν είμαι. Μάλλον το ύφος μου δεν μαρτυρά κάτι τέτοιο. Πάντως έξυπνος, όχι. Άλλοι αδιαφορούν για την ύπαρξή μου, σαν να μην υπάρχω. Άλλοι γελούν μαζί μου, γιατί υπάρχουν και τέτοιοι. Άλλοι αναρωτιούνται γιατί με άφησαν να ζήσω. Έχω ακούσει πολλές φορές να μιλούν για κάποιο Καιάδα. Έτσι λένε θα ήταν καλύτερα. Δεν θα υπέφεραν και οι γονείς μου.
Ρωτάτε αν με πειράζει; Τί να σας πω; Μπορεί να μην τα καταλαβαίνω όλα, αλλά αισθάνομαι. Αισθάνομαι αυτές τις κλεφτές ματιές, τον οίκτο, τη δυσφορία, το βάρος, την ανία, την απέχθεια, όπως αισθάνομαι και την τρυφερή αγκαλιά της μάνας μου και τα νανουρίσματά της.
Στο σχολείο προσπαθούν να μου μάθουν να διαβάζω και να μετρώ. Εγώ δεν τα καταφέρνω. Τί είναι αυτά τα μικρά μυρμηγκάκια πάνω στα άσπρα χαρτιά και γιατί πρέπει να τα μάθω; Προσπαθούν με τις ώρες και πότε πότε τους λυπάμαι που στενοχωριούνται που δεν τα καταφέρνω αλλά και πολλές φορές θυμώνω. Αντιδρώ. Τα σπρώχνω όλα μακριά μου και δεν θέλω τίποτα. Τί μου λένε πως δεν τα καταφέρνω; Και τι έγινε; Γιατί θα πρέπει να τα καταφέρνω; Εκείνος ο δάσκαλος έχει αλλάξει του κόσμου τα προγράμματα. Καλεί ειδικούς για να του δείξουν καλύτερα τι πρέπει να μου μαθαίνει και πως. Απελπίζεται μαζί μου θαρρείς και άμα μάθω εγώ να γράφω, εκείνος θα έχει λόγο να λέγεται δάσκαλος. Πολλές φορές άκουσα να λέει πως θα τα σκίσει όλα τα πτυχία του εξαιτίας μου. Δεν εννοεί να καταλάβει πως δεν φταίει ούτε εκείνος ούτε εγώ.
Στο σπίτι όλοι με θεωρούν ανίκανο. Νομίζουν ότι δεν μπορώ να κάνω τίποτα. Όλοι με υπηρετούν (αυτό μ’ αρέσει γιατί ασχολούνται μαζί μου) κι έτσι έχω γίνει αδέξιος, με αποτέλεσμα να κάνω συνέχεια ζημιές. Μετά θυμώνουν, θυμούνται την κακή τη μοίρα και προκαλείται μεγάλη ένταση στην οικογένεια. Εκείνο που με θυμώνει πιο πολύ είναι ότι νομίζουν πως δεν έχω ανάγκη τον κόσμο. Εντάξει, ξέρω ότι πολλές φορές ντρέπονται για μένα, αλλά εμένα μ’ αρέσει να είμαι έξω, να αισθάνομαι τη ζωή παρά να είμαι κλεισμένος όλο μέσα στο σπίτι. Σαν φυλακή είναι το σπίτι. Και πρέπει να το καταλάβουν. Γι’ αυτό όταν είμαι έξω μ’ αρέσει να με προσέχουν. Κι αφού δεν μπορώ να κάνω αυτά τα έξυπνα πράγματα που κάνουν τα άλλα παιδιά για να τα προσέχουν οι άλλοι, κάνω ό,τι μπορώ, αρκεί να γίνομαι το επίκεντρο και να ασχοληθούν λίγο και με μένα. Φωνάζω δυνατά, ουρλιάζω, δαγκώνω τα χέρια μου, πάντως βρίσκω τρόπους για να τους κάνω να ασχολούνται μαζί μου.
Πολλές φορές με πηγαίνουν στον παιδότοπο. Εκεί πια είμαι το σκιάχτρο. Οι άλλοι γονείς αρπάζουν τα παιδιά τους μακριά μου αν τύχει και κανένα παιδί με πλησιάσει. Θαρρείς και θα κολλήσουν την αρρώστια της καθυστέρησης. Καλά δεν τους έχει μάθει κανείς πως πρέπει να μου φέρονται; Για το έιτζ περισσότερα μάλλον γνωρίζουν.
DSC01803Εγώ απλώς θέλω να μπορώ να νιώσω τη ζεστασιά ενός αγγίγματος, ενός χαμόγελου, τη γλύκα ενός τραγουδιού. Ένα μυρωδάτο κρεβάτι, ένα απαλό ρούχο. Να μπορώ να μυρίσω τον καθαρό αέρα της εξοχής, να γλύψω την αρμυρή θάλασσα, να ξεχαστώ κοιτάζοντας τα πουλιά να φτεροκοπούν στον ουρανό, να παίξω με τη χνουδωτή γάτα μας. Να αποκοιμηθώ ακούγοντας τα τζιτζίκια. Να ρουφήξω όλο τον χυμό μου και να παρακολουθώ τα άλλα παιδιά να παίζουν, τους μεγάλους να συζητούν. Μ’ αρέσει να βρίσκομαι μέσα σ’ όλα αυτά. Να είμαι ένα κομμάτι από την ύπαρξη αυτού του κόσμου.
Δεν θέλω να αισθάνομαι πως είμαι η «μοίρα» των γονιών μου και θα ήθελα να μου μάθαιναν να κάνω κάποια πράγματα για τον εαυτό μου και ίσως να χαιρόντουσαν μ’ αυτά που θα κατάφερνα. Ήθελα να συμμετέχω στις οικογενειακές στιγμές. Να ζω τη χαρά και τη λύπη τους. Να μου μιλάνε και να με αγγίζουν χωρίς φόβο. Να μη με σιχαίνονται. Στο κάτω-κάτω δεν ήταν επιλογή μου να γεννηθώ έτσι. Δεν ξέρω τι έφταιξε, αλλά γιατί θα πρέπει να δώσουμε μια εξήγηση σ’ αυτό; Γιατί να μην αποδεχθούμε την κατάσταση, να συμφιλιωθούμε και να προσπαθήσουμε να βρούμε ένα τρόπο να επικοινωνήσουμε, να νιώσουμε τη χαρά της ψυχικής επαφής που δεν εμποδίζεται από κανέναν δείκτη νοημοσύνης;
Κι όσο για το σχολείο, μακάρι να μπορούσε να απενοχοποιήσει τους δασκάλους για αυτά που δεν μου μάθανε. Μακάρι να μπορούσαν να καταλάβουν πως αυτό που έχω περισσότερο ανάγκη είναι η συντροφιά των παιδιών, η αποδοχή αυτού που είμαι πραγματικά, διαφορετικός, ναι, αλλά όχι απαραίτητα μίασμα. Δεν θέλω να με πιέζουν να μαθαίνω πράγματα που δεν με ενδιαφέρουν και δεν τα καταλαβαίνω και ούτε πρόκειται να τα καταλάβω. Μπορώ να είμαι χαρούμενος και ευτυχισμένος μέσα από την επικοινωνία με τους δασκάλους, αν πραγματικά θελήσουν να μάθουν ποια είναι αυτά που με ενδιαφέρουν. Μπορεί να φαίνονται απλοϊκά για εκείνους, για μένα όμως είναι σημαντικά. Είναι η δική μου ζωή, ο δικός μου λόγος ύπαρξης.

*Η Γιάννα Νταρίλλη είναι νηπιαγωγός-μετεκπαιδευόμενη στην Ειδική Αγωγή

Αναδημοσίευση από την Τριμηνιαία Επιστημονική Έκδοση για θέματα Υγείας και Κοινωνικού Αποκλεισμού: «ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ»
Ιδιοκτησία: Επιτροπή Ερευνών Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Εκδότης – Διευθυντής: Μπαϊρακτάρης Κώστας
Επιστημονική Επιτροπή: Δικαίου Μαρία, Ζαφειρίδης Φοίβος, Μεγαλοοικονόμου Θεόδωρος, Μιχαήλ Σάββας, Μπακιρτζής Κων/νος, Μπιτζαράκης Παντελής, Πανταζής Παύλος, Παπαϊωάννου Σκεύος, Φαφαλιού Μαρία
Συντακτική Ομάδα: Γεωργάκα Ευγενία, Λαϊνάς Σωτήρης, Σταμάτη Γιούλη, Φίγγου Λία, Φραγκιαδάκης Κων/νος Εποπτεία Τεύχους Μπαϊρακτάρης Κώστας
Επιμέλεια κειμένων: Σταμάτη Γιούλη
Το Επιστημονικό Περιοδικό με τίτλο «ΚΟΙΝΩΝΙΑ & ψυχική ΥΓΕΙΑ» εκδίδεται στο πλαίσιο του έργου «Δράσεις για την άρση των εμποδίων κοινωνικής ένταξης και εργασιακής ενσωμάτωσης κοινωνικά αποκλεισμένων ομάδων» που υλοποιείται από το Τμήμα Ψυχολογίας του Α.Π.Θ. (Ε.Π. «Υγεία-Πρόνοια» 2000-2008, ‘Άξονας Προτεραιότητας 1 «Υγεία», Μέτρο 1.4 «Ανάπτυξη της Δημόσιας Υγείας»). Το έργο συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά 75% και από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης κατά 25%.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s