Δοκίμια - Μελέτες

Η πρώτη έκδοση του Μενέλαου Λουντέμη

Απόσπασμα από το βιβλίο του Δημήτρη Δαμασκηνού «Τα πλοία άραξαν στην όχθη της καρδιάς μας. Ένα δοκίμιο-μελέτη για τη ζωή και το έργο του Μενέλαου Λουντέμη», Εκδόσεις Ραδάμανθυς

Η πρώτη έκδοση στο Βόλο

Η ζωή και το έργου του Μενέλαου Λουντέμη - Δημήτρης Δαμασκηνός

Δημήτρης Δαμασκηνός – Η ζωή και το έργο του Μενέλαου Λουντέμη

Η πρώτη έκδοση του βιβλίου του Μενέλαου Λουντέμη έγινε το 1936 σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων, όταν 24 ετών, πενέστατος ο συγγραφέας, προσλήφθηκε στο δικηγορικό γραφείο του Γιώργου Αβτζή στο Βόλο στην οδό Κοραή, όπως τεκμηριώνεται και από τη μαρτυρία του τότε προϊστάμενου του.18 Σπαρταριστή είναι η σκηνή της πρόσληψης του ως δακτυλογράφου, όπως την έχει αποτυπώσει ο Λουντέμης: «Ο κύριος αυτός, Αβτζής, ήταν μια σύνθεση σοφίας, βωμολοχίας, χιούμορ, ατσιδοσύνης, μεγαλοπρέπειας και ολίγου λογίου βερμπαλισμού-πολύ λογίου όμως! Η αγαπημένη του (προσφιλής μέχρι μονομανίας) λέξη ήταν: το ερπετόν. Μόλις άκουσε το λογύδριον του φανατικωτέρου των Φίλων των Γραμμάτων κ. Κυριαζή Κυριαζή, ότι… «η πόλις ταύτη η παρά τον μυχόν19 δελονότι του Παγασητικού Νύμφη δηλαδή… θα επαίρεται μίαν των ημερών δεότι κλπ κλπ».

Ο Αβτζής με μέτρησε… κυνηγετικά (Αβτζής θα πει κυνηγός). Κατόπι γυρίζει και λέει θυμοσοφικά.20

-Εφόσον πρόκειται περί Νύμφης του Παγασητικού και λοιπά… να τον προσλάβω. Τον προσέλαβα κιόλας. Αλλά τί δουλειά θα κάνει ρε ερπετά; Συσκεφθήκαμε όλοι και αποφασίσαμε ότι ένα ερπετόν δεν είναι εις θέσιν να κάνει πολλές δουλειές απ’ το να σούρνεται… αλλά αυτός πετά.

Ο κ. Αβτζής παρήγγειλε να του φέρουν έναν καφέ μετά παξιμαδακίου και περίμενε το αποτέλεσμα της συσκέψεως. Κάποτε τέλος η σύσκεψη έληξε.

-Βρήκατε τίποτα; λέει ο Αβτζής.

-Τίποτα… είπε περίλυπος ο Όμιλος Γραμμάτων και Τεχνών.

-Τότες τον προσλαμβάνω! έκανε άγρια ο Αβτζής. Ως τώρα μου εδόθει -και δικαίως- ο τίτλος του ρέκτου,21 ο τίτλος του ανθρώπου ο οποίος θεραπεύει κατά τρόπον εργώδη τας Επιστήμας. Τώρα επέστη η στιγμή να μου δοθεί και ο τίτλος του θεράποντος των Γραμμάτων. Πώς αποκαλέσατε την θέσιν την οποίαν του δίδει το Ειρηνοδικείον;

-Άμισθος Γραφεύς.

-Ωραία. Τον προσλαμβάνω ως έμμισθον χεργκελέν… Δέχεσαι ρε ερπετόν;

-Σηκωθείτε να φύγουμε! λέω σ’ όλους.

Ο Αβτζής μπήκε πελώριος και μας έκλεισε την πόρτα.

-Δεν θα πάτε πουθενά. Ή θα δεχθείτε όλοι την πρόσληψή του ή…   

-Αφού δεν τη δέχεται ο ίδιος! Και καταλάβαμε γιατί. Πρώτον εξ όσων έχουμε καταλάβει δεν θέλει να πληρώνεται χωρίς να δουλεύει. Και δεύτερον πρέπει κ. Αβτζή ως προς αυτόν να κόψεις με το τσεκούρι όλα τα… ερπετά. Καταλαβαίνουμε… Οι όροι είναι βαρείς αλλά δεν υπάρχει άλλη λύση.

-Καλά. Ας δεχθούμε ότι μετά από αράντα συναπτά έτη ένας άνθρωπος θα μπορέσει να κόψει την προσφιλεστέραν των λέξεών του… Για δουλειά όμως; Τι δουλειά θα κάνει;

-Στάκα!22. φωνάζει ο Κυριαζής. Τα δικόγραφά σ’ ως τουώρα σι ποιον τάδινις κι στα πάταε;

-Στις δακτυλογράφες του Χίμου.

-Δακτυλομηχανή έχεις;

-Έχω.

Ο Κυριαζής στράφηκε σ’ εμένα.

-Ξερ’ να πατάς ρε;

-Πού;

-Στα σταφύλια… Στα γράμματα, πού αλλού;

Τι είδους γράμματα;

-Κινέζικα. Αλλά αυτός τα λέει ελληνικά. Μποράς;

 -Μποράω!

-Τότε τέλος κι τω θεώ δόξα. Πάμε τώρα να πιούμε. Κι από αύριο θαρτς να πιάσεις δουλειά. Όχι αργομισθιλίκια. Δουλειά. Εμπρός μαρς!23

Ενώ ο Λουντέμης δεν ήξερε γραφομηχανή, για την ακρίβεια την έδερνε, τη βασάνιζε ψάχνοντας να βρει κάθε στοιχείο της για να το κτυπήσει. «Μόνος του, με μίαν ακατάβλητον δύναμιν και υπομονήν» δακτυλογράφησε το πρώτο βιβλίο του, «Τα πλοία δεν άραξαν», σε αυτή τη γραφομηχανή του Γιώργου Αβτζή, που ενθυμούμενος τον νεαρό συγγραφέα θα πει στον Φρέντυ Γερμανό: «Το χαρακτηριστικό του είναι: ακούραστος και περιφρόνηση τελεία προς τις στερήσεις, λες και η φτώχεια και η ανέχεια και οι στερήσεις τον έθρεφαν και τον δυνάμωναν και τον εμψύχωναν. Η έκδοση αυτού του πρώτου βιβλίου του δε θα μπορούσε να γίνει χωρίς τη συνδρομή του συλλόγου προοδευτικών διανοουμένων Φίλοι των Γραμμάτων».

Θετικές από τον πνευματικό κόσμο ήταν οι κριτικές γι’ αυτήν την πρώτη του εμφάνιση: «Καινούργιος ήλιος ανέτειλε στο πνευματικό μας στερέωμα» (Θ. Συναδινός, «Παρασκήνια»). «Εμφανίζεται με ευρύτατες αξιώσεις και πέραν απ’ τα σύνορα της πατρίδας του» (Μ. Ροδάς, «Ελεύθερον Βήμα»). Μιλούσε ακόμη κι η Καθημερινή για «ένα μεγάλο παιδί».25 Στο Βόλο, την ίδια περίοδο, ο συγγραφέας έδρεπε τις δάφνες της αναγνώρισης που του πρόσφερε η έκδοση του πρώτου του βιβλίου. 

«Η πόλη αυτή είχε μια πνευματική μαγιά και μια καλλιτεχνική και λογοτεχνική κίνηση σπάνια για επαρχία. Δύο κιόλας απ’ τις ημερήσιες εφημερίδες της πόλης είχαν εβδομαδιαίες λογοτεχνικές εκδόσεις. Μια μάλιστα απ’ αυτές, «Ο Ταχυδρόμος», ζητούσε επίμονα να με κάνει και συνεργάτη της».26


18. Βλ. τη μαρτυρία του Γιώργου Αβτζή στις «Εκπομπές που αγάπησα», του Φρέντυ Γερμανού, αφιερωμένη στον Μ. Λουντέμη.

19. μυχός ο: το εσώτατο σημείο ενός κόλπου, λιμανιού κ.λπ.

  1. θυμοσοφικά: (επίρ.) με τον τρόπο του θυμόσοφου, αυτού που έχει την έμφυτη τάση να αντιμετωπίζει τα προβλήματα της καθημερινής ζωής με φιλοσοφική διάθεση, δηλαδή με ψυχική ηρεμία και ψυχραιμία.
  2. ρέκτης ο: δραστήριος, ενεργητικός άνθρωπος.
  3. στάκα: προστακτική του στέκομαι, περίμενε.
  1. Μενέλαος Λουντέμης, «Ο Λυράρης» (Μ. Μαλακάσης), ο.π., σελ. 70-71.
  2. Σωματείο ˝Οι φίλοι των γραμμάτων˝: Το 1936, λίγο πριν από την εγκαθίδρυση του Μεταξικού δικτατορικού καθεστώτος, ιδρύθηκε ο σύλλογος ˝Οι φίλοι των γραμμάτων˝, με την πρωτοβουλία μιας ομάδας προοδευτικών διανοουμένων, όπως ο Γιάννης Σιαφλέκης, ο Κίτσος Μακρής και ο Κώστας Στριμμένος. Σκοπός του συλλόγου ήταν η πνευματική και καλλιτεχνική καλλιέργεια των μελών του καθώς και ο γενικότερος προβληματισμός για τα πολιτιστικά και κοινωνικά ζητήματα της εποχής. Στο πλαίσιο αυτό οργάνωνε διαλέξεις και εκθέσεις εικαστικών στις οποίες συμμετείχαν πολυάριθμοι ομοϊδεάτες διανοούμενοι από τον ελλαδικό χώρο όπως οι Στρατής Μυριβήλης, Άγγελος Σικελιανός, Γιάννης Σκαρίμπας, Νίκος Βέης, Ρόζα Ιμβριώτη, Μενέλαος Λουντέμης κ.ά. Ο σύλλογος διατηρούσε μόνιμη στήλη, τη ˝Φιλολογική Σελίδα˝ στην εφημερίδα Θεσσαλία ενώ παράλληλα μεριμνούσε και για την έκδοση βιβλίων. Έτσι εξέδωσε το έργο του Νίκου Παπαχατζή για τα αρχαιολογικά μνημεία του Βόλου και το μυθιστόρημα του Μενέλαου Λουντέμη «Τα πλοία δεν άραξαν». Τις δραστηριότητες του συλλόγου ανέκοψε η έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου το 1940.
  3. Μενέλαος Λουντέμης, «Ο Λυράρης» (Μ. Μαλακάσης), εκδόσεις Δωρικός, έκδοση 4η, Αθήνα 1977, σελ. 79.
  4. Μενέλαος Λουντέμης, «Ο Εξάγγελος» (Άγγελος Σικελιανός), εκδόσεις Δωρικός, Αθήνα 1976, σελ. 105-106.

Για παραγγελίες του βιβλίου συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνίας ή καλέστε στο 6983091058

ΔΩΡΕΑΝ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΑ & ΔΩΡΕΑΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΒΟΛΗ

ΣΕ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟ

Αρχική τιμή: 23,40 €
Εξοικονομείτε: 5,40 € (23%)
Τιμή για εσάς: 18,00 € (περιέχει και το ΦΠΑ 6%)

500 σελίδες

Διαστάσεις 15 Χ 23

Με φωτογραφικά ντοκουμέντα

  ISBN 978-618-82572-8-3

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s