Ο Γιώργος Βαγιωνής για το βιβλίο «Οι 12 άθλοι ενός μαθητή» της Δήμητρας Μαραγκουδάκη

Ο παιδοψυχίατρος και συγγραφέας Γιώργος Βαγιωνής, μίλησε στην παρουσίαση του βιβλίου-παιδαγωγικού εργαλείου για το Δημοτικό και τις πρώτες τάξεις Γυμνασίου, με τίτλο «Οι 12 άθλοι ενός μαθητή», της Δήμητρας Μαραγκουδάκη. Την εκδήλωση συνδιοργάνωσαν ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και οι Εκδόσεις Ραδάμανθυς, στον κήπο του Porto Veneziano Hotel.

«Το βιβλίο ρέει, χωρίς να σε κουράζει, αν και ορισμένες στιγμές de facto σε αναγκάζει να σταθείς και να αφουγκραστείς κάθε γραμμή και κάθε ζωγραφιά, προσφέροντας έτσι τη χαρά της ανακάλυψης της ομορφιάς της Ελληνικής γλώσσας», Γιώργος Βαγιωνής.

Γιώργος Βαγιωνής Εκδόσεις Ραδάμανθυς
Η παρέμβαση του Γιώργου Βαγιωνή

Η συγγραφή ενός βιβλίου είναι πάντα μία επίπονη διαδικασία. Όταν μάλιστα, πρέπει να παντρέψει σε λίγες γραμμές, τη μάθηση, το σεβασμό προς τις ανάγκες του παιδιού και την επιστημονική αρτιότητα, αυτή η προσπάθεια αποκτά ένα τιτάνιο χαρακτήρα.

Με τη Δήμητρα Μαραγκουδάκη έχω συναντηθεί αρκετές φορές κατά το παρελθόν -σε διάφορα μετερίζια- συνεπώς ας μου συγχωρεθεί από το ακροατήριο ότι είμαι επηρεασμένος από τη συμπάθεια μου. Μάλιστα δεν μπορώ να κρύψω πως όταν έπιασα στα χέρια μου αυτό το βιβλίο και το ξεφύλλισα, γοργά ξεπρόβαλαν μπροστά μου, τα αντιπροσωπευτικά χαρακτηριστικά της Δήμητρας. Η αγάπη προς τη δουλειά της, τη λεπτομέρεια και η πηγαία (μητρική θα έλεγα) δοτικότητα της.

ce9fce99-12-ce91ce98ce9bce9fce99-ce95ce9dce9fcea3-ce9cce91ce98ce97cea4ce97-1-1

Οι δώδεκα άθλοι του Ηρακλή ξεκινούν με την δήλωση ότι ο Ηρακλής, ένα αθλητικό παιδί με πολλαπλές διακρίσεις, πάσχει από Specific Learning Disorder (δηλαδή από ειδική διαταραχή της μάθησης) όπως αυτή έχει κωδικοποιηθεί στη συστάδα του 315.0 του DSM-V (δυσαναγνωσία/δυσλεξία, 315.2-διαταραχή της έκφραση του γραπτού λόγου, 315.1-διαταραχή των μαθηματικών ικανοτήτων), όπως άλλωστε και το περίπου 10% των μαθητών σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ο δεύτερος πρωταγωνιστής είναι ο κύριος Ευρυσθέας, που κραδαίνοντας ένα βιβλίο με αρχαϊκά χαρακτηριστικά (το εξώφυλλο του είναι σε μία πεπαλαιωμένη καθαρεύουσα, ίσως για να δηλώσει το παρωχημένο του τρόπου διδασκαλίας του), ακολουθεί τα βήματα ενός άλλου Ευρυσθέα, βασιλιά της Τίρυνθας και των Μυκηνών, μία, αν μη τι άλλο, αρνητική φιγούρα της αρχαιότητας.

Αρχικά οι σελίδες αυτού του βιβλίου θα μπορούσαν να σταθούν και από μόνες τους, μια που σχεδόν πάντα παρουσιάζουν μία νοηματική αυτοτέλεια. Παράλληλα, το βιβλίο χρησιμοποιεί πολλαπλές οπτικοποιήσεις των λέξεων και γραμμάτων, κάτι που μπορεί να βοηθήσει αρκετά στην αντιστοίχηση φωνήματος-γραφήματος.

Ανάλογα, πιθανά εμπνευσμένη η συγγραφέας από το Story Mapping/σχεδιάγραμμα κειμένου, ουσιαστικά δομεί αρκετές φορές μία σκηνή που το παιδί πρέπει να ανιχνεύσει το πλαίσιο, τους χαρακτήρες, το χρόνο της ιστορίας, το πρόβλημα του ήρωα, τις δράσεις και το αποτέλεσμα. Στο τελευταίο μάλιστα βοηθά και η ίδια η ιστορία (οι άθλοι του Ηρακλή) που δίνει μόνο την αφορμή, χωρίς όμως να προσλαμβάνει, ο κάθε άθλος, ένα δεσμευτικό χαρακτήρα. Επιπρόσθετα, η συγγραφέας, συχνά μεταβάλει τη γραμματοσειρά αλλά και τα διαστήματα ανάμεσα στα γράμματα γεγονός που ακολουθεί τις επιταγές του M Zorzi, et al., στο άρθρο του Extra-large letter spacing improves reading in dyslexia (2012).

Τέλος, άξιο αναφοράς είναι πως οι χρωματικές διαφοροποιήσεις των λέξεων του βιβλίου είναι ιδιαίτερα βοηθητικές σε παιδιά με δυσχέρεια στην ανάγνωση, γεγονός που έχει καταγραφεί σε αρκετές βιβλιογραφικές αναφορές [Pinna B, Deiana K. On the Role of Color in Reading and Comprehension Tasks in Dyslexic Children and Adults. i-Perception. April 2018.]

Στη δεύτερη ανάγνωση το βιβλίο της Δήμητρας παρουσιάζει ένα ακόμα ενδιαφέρον κατά εμένα χαρακτηριστικό. Νομίζω ότι χρησιμοποιεί ή καλύτερα έμμεσα παροτρύνει τον αναγνώστη (μαθητή ή δάσκαλο) στη χρήση ανώτερων γνωστικών λειτουργιών όπως τον αναστοχασμό, τη κριτική σκέψη, την επίλυση προβλημάτων, τον σχηματισμό εννοιών, εμπνευσμένη, ίσως, από το “παράδοξο της δυσλεξίας” όπου τα άτομα που πάσχουν από αυτήν, έχουν μεν δυσχέρεια στην αποκωδικοποίηση, την ευστοχία και την ομαλή ροή της αναγνώρισης της λέξης αλλά διατηρούν ανέπαφες τις ανώτερες λειτουργίες -“Sea of Strengths Model of Dyslexia” (Shaywitz 2003)-.

Αναπόσπαστο μέρος του βιβλίου είναι όμως και τα πολυμέσα που το συνοδεύουν. Τα τραγούδια είναι άρτια εκτελεσμένα, ο λόγος ορθός και καθάριος αλλά πάνω από όλα, αυτή η πολυαισθητηριακή εμπειρία (βιβλίο-όραση και ήχος-ακοή), είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όχι μόνο στα παιδιά με παθολογίες της όρασης αλλά στην περίπτωση της δυσναγνωσίας/δυσλεξίας [Bimodal reading: benefits of a talking computer for average and less skilled readers J Montali 1 , L Lewandowski].

Εκτός όμως από την αμιγώς τεχνική ανάλυση δεν θα μπορούσα να παραλείψω ένα σχόλιο για την αισθητική του βιβλίου. Το εγχείρημα της Δήμητρας έχει πολλαπλά στοιχεία κόμικ γεγονός που πιθανά θέλει να έρθει σε αντίθεση με την στείρα παράθεση δυσνόητων λέξεων και ορισμών, που συχνά ταλανίζουν τα παιδικά μυαλά. Συνεπώς το βιβλίο ρέει, χωρίς να σε κουράζει, αν και ορισμένες στιγμές de facto σε αναγκάζει να σταθείς και να αφουγκραστείς κάθε γραμμή και κάθε ζωγραφιά, προσφέροντας έτσι τη χαρά της ανακάλυψης της ομορφιάς της Ελληνικής γλώσσας.

Εν κατακλείδι, όπως έλεγε και B.F. Skinner, (1904-1990, Αμερικανός ψυχολόγος) “Δεν πρέπει να διδάσκουμε τα μεγάλα βιβλία, πρέπει να διδάσκουμε την αγάπη για το διάβασμα.”. Αυτός ο τόσο απλός αφορεσμός έχει ξεχαστεί στην εποχή μας. Το διάβασμα έχει έτσι μετατραπεί από μία αγαπητική σχέση με τη γνώση, σε μία στοχοκαθηλωμένη προσπάθεια αποστήθισης πληροφοριών. Αυτή την χαμένη αγάπη μας καλεί η Δήμητρα να ξαναβρούμε, ανεξάρτητα από την ηλικία μας, ανεξάρτητα από τον ρόλο μας. Αυτή την αγάπη που στους χαλεπούς καιρούς που διανύουμε ίσως θα είναι και η μοναδική ακτίδα ελπίδας για ένα καλύτερο αύριο.

Γιώργος Βαγιωνής, Παιδοψυχίατρος.

Δείτε ΕΔΩ για παραγγελίες του βιβλίου

Εκδόσεις Ραδάμανθυς

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s