Ο μικρός πρίγκιπας συναντά τον Κύριο Καζαντζάκη στο δρόμο της αναζήτησης

Παίζοντας με νοήματα, λέξεις και εικόνες δημιουργικής συνύπαρξης

Εισήγηση του Χρήστου Τσαντή στο Βιωματικό Σεμινάριο, με βάση τη νουβέλα «Ο μικρός πρίγκιπας συναντά τον Κύριο Καζαντζάκη στο δρόμο της αναζήτησης», που έγινε στα Χανιά (Πνευματικό Κέντρο) στις 6 Μαρτίου 2014.

 Πολλοί ήταν οι εκπαιδευτικοί που πήραν μέρος στον κύκλο διαλέξεων με στόχο τον εμπλουτισμό των εκπαιδευτικών εργαλείων για την καταπολέμηση του φαινομένου του σχολικού εκφοβισμού. Οι εκδηλώσεις έγιναν στα Χανιά από την Περιφέρεια Κρήτης-Περιφερειακή Εκπαίδευση Χανίων, τις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Χανίων και το παρατηρητήριο πρόληψης της σχολικής βίας-Παράρτημα Περιφερειακής Δ/νσης Εκπ/σης Κρήτης.

Σε αυτό το πλαίσιο διοργανώθηκε ένα βιωματικό σεμινάριο με βάση τη νουβέλα στο οποίο ήταν εισηγητές ο συγγραφέας Χ. Τσαντής και ο εμψυχωτής θεατρικού παιχνιδιού Αριστόκριτος Τομαζινάκης. Η μεγάλη συμμετοχή εκπαιδευτικών ανάγκασε τους διοργανωτές να δημιουργήσουν δύο ομάδες που έδρασαν παράλληλα. Εδώ παραθέτουμε βασικά σημεία της εισήγησης του συγγραφέα στην πρώτη ομάδα. Ακολούθησε πλούσια συζήτηση όπου τονίστηκε από όλους η ανάγκη δημιουργίας ενός υποστηρικτικού πλαισίου γύρω από τον δάσκαλο-εκπαιδευτικό, ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί στις ανάγκες και στις σύνθετες απαιτήσεις που έχει το λειτούργημά του, η έμπρακτη και ουσιαστική στήριξη του ρόλου του από την πολιτεία και τους αρμόδιους φορείς.

Αριστόκριτος Τομαζινάκης και Χρήστος Τσαντής από την εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα"

Αριστόκριτος Τομαζινάκης και Χρήστος Τσαντής από την εφημερίδα «Χανιώτικα Νέα»

 Βασικά σημεία της εισήγησης του Χρήστου Τσαντή:

Όταν κάθισα να γράψω συνάντησα δύο δυσκολίες. Η πρώτη είχε να κάνει με τον κίνδυνο να ξεστρατίσω απ’ το θέμα, καθώς η πειθαρχία για ένα συγγραφέα δεν είναι και το πιο εύκολο ζήτημα. Και μόνο η σκέψη πως είναι τιτάνιο έργο, είναι ιερή-χωρίς εισαγωγικά-η αποστολή σας, να καταφέρετε μέσα σε αντίξοες συνθήκες, μέσα σε ένα περιβάλλον που δεν ευνοεί τη γνώση, την ανάπτυξη κριτικής σκέψης, τη συλλογικότητα, την αποδοχή της διαφορετικότητας, την ενσυναίσθηση, την αυτογνωσία, εσείς να καταφέρετε να εμφυσήσετε αυτό το πνεύμα, γεμίζει με ευθύνη κάθε έναν που ενδιαφέρεται, είτε από θέση είτε από άποψη, να υποστηρίξει το λειτούργημά σας.

Όσο είναι αλήθεια πως τα παιδιά και οι άνθρωποι κατακλυζόμαστε από τη βία σε κάθε βήμα στην καθημερινότητά μας, με όλες τις μορφές που αυτή παίρνει, άλλο τόσο είναι αλήθεια πως τέτοιες πρωτοβουλίες στο βαθμό που στηριχθούν αποφασιστικά κι ενισχυθούν μπορούν να επιδράσουν στη σχολική μονάδα, να επιδράσουν σε κρίσιμα χρόνια διαμόρφωσης της προσωπικότητας με ευεργετικά αποτελέσματα στη συνέχεια.

Η γενίκευση πως τίποτα δεν μπορεί να γίνει, από την ώρα που η βία και ο καταναγκασμός είναι κυρίαρχη και πανταχού παρούσα, θα μας οδηγούσε στη συνθηκολόγηση και την μοιρολατρική αναμονή κάποιας παρθενογένεσης που, ως δια μαγείας, θα έλυνε όλα μας τα προβλήματα. Όλοι μας ξέρουμε πολύ καλά όμως πως οι καταστάσεις αλλάζουν, τα δεδομένα ανατρέπονται, αν αποφασίσουμε να παρέμβουμε, αν δεν δεχθούμε να γίνουμε «ιδανικοί αυτόχειρες». Και από αυτή τη σκοπιά, η επικέντρωση στο σχολικό πλαίσιο, η ανάδειξη της παιδείας και του συστήματος εκπαιδευτικός-μαθητής-γονιός, σε πρώτο πλάνο, θα μπορούσε να αλλάξει προς το καλύτερο πολλά από τα στραβά και τ’ ανάποδα που βασανίζουν την κοινωνία μας. 

Ο Αμερικανός ψυχολόγος Μάσλοου, γνωστός περισσότερο για την «πυραμίδα των αναγκών», έγραφε ότι βάση για κάθε είδους μάθηση αποτελούν: η υψηλή αυτοεκτίμηση και οι θετικές ανθρώπινες σχέσεις.Μάσλοου 1

Πλειάδα ερευνών τις τελευταίες δεκαετίες επιβεβαιώνουν πως παιδιά που ζουν κάτω από δύσκολες συνθήκες, έχοντας τις κατάλληλες συναισθηματικές δεξιότητες σχετικές με την κοινωνικότητα, την αυτοπεποίθηση, την αισιόδοξη στάση μπροστά στις δυσκολίες, καταφέρνουν να χειρίζονται εποικοδομητικά ακόμα και τις πιο σύνθετες καταστάσεις, ξεπερνώντας θετικά τα εμπόδια.

 Ο κ. Κώστας Χρυσαφίδης στο βιβλίο του: «Βιωματική-Επικοινωνιακή διδασκαλία. Η Εισαγωγή της μεθόδου project στο σχολείο» (εκδόσεις Gutenberg, 1994), αναφέρει ότι σειρά ερευνών ανέδειξαν την αποτελεσματικότητα του βιωματικού-επικοινωνιακού μοντέλου σε σχέση με το κλασικό σύστημα διδασκαλίας, καθώς φάνηκε ότι μαθητές που είχαν διδαχθεί με το συγκεκριμένο τρόπο μπορούσαν να διαχειριστούν με μεγαλύτερη ικανότητα σύνθετα γνωστικά προβλήματα ως προς τον κοινωνικό τομέα, παρουσιάζοντας μεγαλύτερη συνεργατικότητα, συλλογικότητα, αλτρουισμό και υπευθυνότητα.

Ο δεύτερος κίνδυνος που διαπίστωσα, γράφοντας για την εκδήλωσή σας, ήταν πως είχα δυσκολία, αρχικά, να αποστασιοποιηθώ, να δω σαν τρίτος το βιβλίο μου. Αυτή η δεύτερη δυσκολία στάθηκε και η μεγαλύτερη γιατί πρόκειται για ένα κείμενο που ρέει κυριολεκτικά, με έντονο συναισθηματισμό, ποίηση, λυρισμό και μεταφορές.Αφίσα Χανιά

Η συγγραφή αντίθετα με όσα λέγονται από πολλούς «ειδικούς»- εδώ μπορείτε να χρησιμοποιήσετε άφοβα τα εισαγωγικά-δεν είναι προϊόν απόλυτου ελέγχου και σχεδιασμού, δομής και κανόνων. Όχι πως δεν υπάρχουν και αυτά. Πάντα υπάρχει κάποια κεντρική ιδέα, ένα υποτυπώδες σενάριο. Αλλά το βάθος και τα εκφραστικά μέσα, η ίδια η ιδέα στο πυρήνα της, αποτελεί ένα σπόρο. Ένα σπόρο που ριζώνει, καρπίζει και ανθίζει, ανάλογα με τη επιμονή, τη φροντίδα και πάνω απ’ όλα την αγάπη με την οποία θα τον αγκαλιάσουμε. Σαν ένα παιδί κι αυτό!

Στη διαδρομή, όπως περιγράφεται και μέσα στο βιβλίο σε μία από τις ιστορίες του, στον «Κήπο», θα συναντήσουμε και ζιζάνια. Κι αυτά παίζουν πάντα κάποιο ρόλο. Υπάρχουν γιατί κάτι εξυπηρετούσαν όταν ριζώσανε. Αποτελούσαν τμήμα μιας ισορροπίας, μιας σχέσης, ενός συστήματος ζωντανού κι εξελίξιμου. Η νέα του συνθήκη, η καινούργια κάθε φορά ισορροπία που κατακτιέται φέρνει και τις αντίστοιχες μεταβολές επιδρώντας σε όλο το σύστημα.

Ο «Κήπος» είναι μια ιστορία απ’ το βιβλίο σαν παραμύθι και λέει, πολύ-πολύ, συνοπτικά πως:

«Μια φορά κι ένα καιρό, σε μια πολύ μακρινή χώρα που τώρα δεν μπορώ να θυμηθώ τ’ όνομά της, ζούσε ένας μοναχικός άνθρωπος, ένας απ’ τους  πολλούς που ζουν σε κάθε γωνιά του κόσμου. Ήταν μεγάλος σε ηλικία και, με τον καιρό, κατάφερε να κάνει κάποιες μικρές οικονομίες και να χτίσει ένα σπιτικό. Επιθυμία του ήταν να φτιάξει στην αυλή του έναν κήπο, με λίγα περιποιημένα λουλούδια. Έτσι αφού ετοίμασε κατάλληλα το χώρο, φύτεψε τυχαία κάποια λουλούδια κρατώντας μια γωνία για το δικό του, για το λουλούδι του, για το ξεχωριστό κομμάτι του. Εκείνο στο οποίο ήταν αποφασισμένος να δώσει όλη του τη φροντίδα.

Ο καιρός περνούσε κι… «η καλή του», έτσι έλεγε το λουλούδι του, μεγάλωνε και γινόταν όλο και πιο όμορφη! Την ίδια στιγμή όμως, λίγο πίσω της, φύτρωνε ένα άχαρο και κακάσχημο ζιζάνιο!

Το ζιζάνιο ήταν καχεκτικό στην αρχή, μικρό κι  αδύναμο.Παρ’ όλα αυτά το Χρυσάνθεμο προσφέρθηκε να κάνει λίγο στην άκρη, για να φτάσει ο ήλιος και σε εκείνο.Ο άνθρωπος έβλεπε το ζιζάνιο να μεγαλώνει και την καλή του να διατηρείται σε φόρμα κι έτσι δεν ανησύχησε, όμως κάτω από το χώμα οι ρίζες του είχαν αρχίσει ήδη να απλώνονται απειλητικά σ’ όλο το χώρο. Οι μέρες κυλούσαν και δεν φαινόταν κάτι ν’ αλλάζει. Το λουλούδι προσπάθησε να μιλήσει στο αγριόχορτο.

Εκείνο ζούσε στον δικό του κόσμο κι απολάμβανε την κατάσταση, αφού το μόνο που το ενδιέφερε ήταν ο εαυτούλης του και τίποτα άλλο. Μάλιστα άρχισε να την απειλεί.Έτσι, αποφάσισε να δείξει στον άνθρωπό της πώς δεν είναι καλά. Αυτό ήταν ένα πολύ μεγάλο βήμα για εκείνη, γιατί δεν ήθελε να δίνει δικαιώματα στους ανθρώπους. Άρχισε λοιπόν σιγά-σιγά να μαραίνεται, να γέρνει το κορμί της προς το έδαφος, να ατονεί. Έκανε το σινιάλο της κι ο άνθρωπος την είδε, κατάλαβε και πήγε να ξεριζώσει το ζιζάνιο.

Εκείνο όμως δεν σταματούσε και πετούσε συνεχώς καινούργια βλαστάρια. Ο άνθρωπός μας καθάρισε ξανά και ξανά ολόκληρο τον κήπο. Κάθε τόσο όμως και παρά τις προσπάθειες του, όλο και κάποιο μικρό ζιζανιάκι ξεφύτρωνε. Μέχρι που αποφάσισε, αντί να τρώει τον χρόνο του ξεριζώνοντας, να φυτέψει περισσότερα λουλούδια. Τόσα πολλά, που να μην υπάρχουν περιθώρια στα ζιζάνια να αναπτυχθούν και να μεγαλώσουν ανενόχλητα. Κι αφού τελείωσε, κάθισε στην αυλή του περήφανος πάνω απ’ όλα για το δικό του Χρυσάνθεμο κι ο κήπος του άνθιζε διαδοχικά, ανάλογα με την εποχή και με το είδος, κάνοντάς τον να νιώσει, έστω και στα μεγάλα του χρόνια, πως δεν ήταν μόνος τελικά»!

Απαραίτητα τα όρια αλλά ακόμα πιο ικανοποιητικά αποτελέσματα μπορούμε να πάρουμε αν-αντί να μιλήσουμε για τη βία-συζητήσουμε για Χρυσάνθεμα. Αντί για τον εκφοβισμό, να συζητήσουμε για την ομορφιά, την ποίηση, τη λογοτεχνία, τις ανθρώπινες αξίες, τον πολιτισμό κι ακόμα καλύτερα αν όλα αυτά μπορούμε να τα δώσουμε, διατηρώντας την ηγεσία με δημοκρατία και με το παράδειγμά μας, μέσα από διαδραστικές μορφές έκφρασης και δραστηριότητες που δίνουν τη δυνατότητα στον ίδιο το μαθητή να ανακαλύψει τα κρυμμένα του δυναμικά ή τις κλίσεις που παραμένουν σε καταστολή και ύπνωση.

Ο Ρουσώ παρομοίαζε την ανάπτυξη του παιδιού με την «ανάπτυξη ενός σπόρου σε πλήρες φυτό». Ο αμερικανός ψυχολόγος Τζων Ντίουι πίστευε ότι ο Ρουσώ χρησιμοποίησε αυτήν την παρομοίωση για να «εξάγει το συμπέρασμα ότι στα ανθρώπινα όντα υπάρχουν λανθάνουσες ικανότητες που, αν μείνουν ανενόχλητες, τελικά θα ανθίσουν και θα καρποφορήσουν». Γράφει ο Ντίουι ότι «το βρέφος είναι πράγματι ένας σπόρος, μια συλλογή δημιουργικών δυνάμεων αλλά μπορεί να γίνει μια δυνατή βελανιδιά, μια ιτιά που λυγίζει στον άνεμο, ένας ακανθωτός κάκτος ή ένα δηλητηριώδες αγριόχορτο». Αντίθετα με τον σπόρο όμως, το παιδί έχει πλαστικότητα.

«Η αποτελεσματική νοημοσύνη», συνεχίζει, «δεν είναι ένα πρωτογενές, έμφυτο χάρισμα. Η παραγωγικότητα του νου εξαρτάται από τη μόρφωση που προσφέρουν οι κοινωνικές συνθήκες».

Η αφήγηση, τα παραμύθι, η λογοτεχνία δεν αποτελούν πάρεργο αλλά αντίθετα καθοριστικό παράγοντα στη διαδικασία προσωπικής ανάπτυξης του καθενός μας. Οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη να ακούσουμε ιστορίες, για να πούμε ύστερα τις δικές μας.

«Ψυχής Ιατρείο» έλεγε η επιγραφή στην είσοδο της βιβλιοθήκης των Θηβών στη Αρχαία Αίγυπτο, κι ο Αριστοτέλης έγραφε ότι η ανάγνωση επηρεάζει τα συναισθήματα και αποτελεί μία λυτρωτική εμπειρία.

   Χρήστος ΤσαντήςΣτο κείμενο του Εξυπερύ υπάρχει και η εξής στιχομυθία:

«Καλημέρα», είπε ο Μικρός Πρίγκιπας.

«Καλημέρα», είπε το λουλούδι.

«Που είναι οι άνθρωποι;» ρώτησε ευγενικά ο Μικρός Πρίγκιπας.

Για να έρθει η απάντηση από την «Αναφορά στον Γκρέκο»:

Μια μέρα  οι τσουκνίδες ρώτησαν την τριανταφυλλιά: «Κυρά-τριανταφυλλιά, δεν μας μαθαίνεις κι εμάς το μυστικό; Πώς φτιάχνεις το τριαντάφυλλο;» κι η τριανταφυλλιά αποκρίθηκε: «Πολύ απλό ‘ναι το μυστικό μου, αδερφές μου τσουκνίδες. Αλάκερο το χειμώνα δουλεύω με υπομονή, μ’ εμπιστοσύνη, με αγάπη το χώμα, κι ένα μονάχα έχω στο νου μου, το τριαντάφυλλο. Με δέρνουν οι βροχές, με συρομαδούν οι άνεμοι, με πλακώνουν τα χιόνια, μα εγώ ένα μονάχα έχω στο νου μου, το τριαντάφυλλο».

Η δημιουργική συνύπαρξη του Αντουάν Ντε Σαιντ Εξυπερύ και του Νίκου Καζαντζάκη στο κείμενό μου, ήρθε ως αποτέλεσμα μελέτης και βιωμάτων.

Το πλαίσιο εικόνων και συναισθημάτων που έχει καταγραφεί στις σελίδες του, σαν μωσαϊκό της ψυχής και της Κρήτης, αντικατοπτρίζει τη δική μου επιλογή έκφρασης στη συγκεκριμένη συνθήκη. Στην συν-δημιουργία που βασίζεται στα νοήματα και στα συναισθήματα.

Ένα θεατρικό παιχνίδι ρόλων, σ’ ένα εργαστήρι ψυχοδράματος, έδωσε την αφορμή και την ώθηση. Η ίδια η ζωή και το έργο τους όμως, έκαναν να μοιάζει πολύ ρεαλιστική η πραγματοποίηση του εγχειρήματος. Κατατρεγμένοι και οι δύο, εξόριστοι, διωγμένοι και απόκληροι του πολιτικού συστήματος, «διαγραμμένοι» από όλες τις επίσημες πτέρυγές του, γιατί δεν βολεύονταν δουλικά στο πλαίσιο εξυπηρέτησης κάθε μικρής και μεγάλης εξουσίας.

Τα βιβλία του Εξυπερύ στη Γαλλία απαγορεύτηκαν από την κυβέρνηση του Βισύ, γιατί θεωρήθηκε αντιπολιτευόμενος, απαγορεύτηκαν και από τον Ντε Γκολ, για τον ίδιο λόγο.

Ο Καζαντζάκης στην Ελλάδα κατηγορήθηκε σαν «δεξιός» από «αριστερούς», σαν «αριστερός» από «Δεξιούς» και τελικά ακόμα και σήμερα το έργο του δεν βρίσκεται στη θέση που του πρέπει μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα.

Η κατάρριψη της «αστραπής», του αεροπλάνου του Εξυπερύ, από το ναζιστικό καταδιωκτικό πάνω στις ακτές της Τουλόν, που πήρε μαζί του, στην αγκαλιά της Μεσογείου τον πιλότο του, και η άρνηση ανανέωσης  του διαβατηρίου του Νίκου Καζαντζάκη με συνέπεια την αναγκαστική εξορία του, γιατί δεν δίστασε ν’ αποκριθεί την απλή αλήθεια στην ερώτηση ενός Άγγλου υπουργού για τα τεκταινόμενα στην Ελλάδα του εμφυλίου, αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα μιας εποχής που φοβόταν την αναζήτηση, την αυτογνωσία, την επαφή με τα συναίσθημα και τη ψυχή του ανθρώπου.

Μιας εποχής που όπως χαρακτηριστικά έγραφε ο Μενέλαος Λουντέμης στον «Εξάγγελο»: «τα κόμματα δεν είχαν ακόμα εγκαταστήσει στα γραφεία τους εργαστήρια κατασκευής Μεγάλων κι οι ποιητές μάχονταν να φτιάξουν δόξα, μόνοι τους».

  Πρωταγωνιστές του δικού μου βιβλίου, σ’ ένα φανταστικό πλαίσιο, είναι ο ήρωας του Εξυπερύ και ορισμένοι από τους πιο συμβολικούς ήρωες του Καζαντζάκη, ο παπά-Φώτης από το «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται», ο Ζορμπάς, ο Καπετάν-Μιχάλης.

Ο μικρός πρίγκιπας επιστρέφει στη γη καθώς το τριαντάφυλλό του μαραίνεται. Το χώμα στον πλανήτη του χρειάζεται ανανέωση. Έτσι «αμολά τη νιότη του», αναζητώντας να το γονιμοποιήσει ξανά. Χρειάζεται χώμα ποτισμένο στους χυμούς του πνεύματος. Τα πουλιά τον οδηγούν στην Κρήτη κι οι ήρωες του Καζαντζάκη ταγμένοι θεματοφύλακες της Κρητικής ψυχής, αφήνουν τις σελίδες τους, για να τον συνδράμουν.Χρήστος Τσαντής

Στο δρόμο τους θα συναντήσουν εμπόδια, τις συμβολικές μορφές των «Τούρκων» που όλο φωνάζουν, μα και δεν φαίνονται πουθενά.

Μάχονται να φτάσουν στο Μαρτινένγκο, να πάρουν το «χώμα», περιπλανιούνται στη Σελένα. Αρμενίζουν στο πέλαγος με βάρκα της «Οδύσεια». Μάχονται, ναυαγούν. Δίνουν τη δυνατότητα να δει κανείς πως η ζωή φέρνει απρόβλεπτες εξελίξεις και καταστάσεις που δεν μπορούμε να αποφύγουμε αλλά μπορούμε να γίνουμε ικανοί να τις διαχειριστούμε θετικά. Όταν κάποια στιγμή προσφέρεται η δυνατότητα στον μικρό πρίγκιπα, από έναν περαστικό βοσκό, να πάρει, χωρίς κόπο, το χώμα που γυρεύει και να τελειώσουνε τα βάσανά του, εκείνος αρνείται, γιατί ξέρει πως το χωράφι πρέπει να οργωθεί με τα δικά του χέρια.

  Συν-πρωταγωνιστές σε αυτό το ταξίδι είναι ο Χρήστος και ο Κωνσταντίνος, δύο τυχαίοι φίλοι, που μέσα από τα παιχνίδια ρόλων σε ένα ψυχοδραματικό εργαστήρι, ιχνηλατούν τον εσωτερικό τους κόσμο.

Οι δύο ιστορίες τέμνονται στις διηγήσεις του φανταστικού μικρού πρίγκιπα και του ηθοποιού που τον υποδύεται. «Ο κήπος» και «Τα χρυσάνθεμα» στέκονται από μόνα τους σαν ιστορίες και φέρνουν σε πρώτο πλάνο: ένα σύννεφο, τα χρυσάνθεμα, τα ζιζάνια και τους ανθρώπους. Βοηθούν να συνειδητοποιηθεί ότι είναι μέρος της ζωής και απαραίτητη συνθήκη της, η συλλογική δράση, η σύνθεση, η συνεργασία και η αλληλοβοήθεια. Ότι δεν υπάρχει μόνο το μεγάλο διαζευκτικό η, που χωρίζει και προσδιορίζει το άσπρο μαύρο των επιλογών μας αλλά και το και, που μπορεί να γίνει ο πυρήνας μιας νέας θέασης της ίδιας της ζωής και της ανθρώπινης επικοινωνίας.

Η ιστορία περιέχει ποίηση, λυρισμό και μεταφορές που έχουν τη δύναμη να επικοινωνήσουν με το ασυνείδητο του ανθρώπου που τις ακούει, τις βλέπει, τις διαβάζει.

Ολόκληρο το έργο-το οποίο βαφτίστηκε νουβέλα για τελείως τυπικούς λόγους, καθώς πρόκειται για θέατρο μέσα στο θέατρο, για έργο που δεν μπαίνει εύκολα σε κάποια κατηγορία και φόρμα-καλλιεργεί και προβάλλει τις αξίες που αρχικά ανέφερα.

Δίνει ερεθίσματα, βοηθώντας να επιδιορθωθούν σχέσεις συγκρουσιακές. Δίνει ερεθίσματα στη μνήμη και προσφέρει την ευκαιρία για να προσληφθεί και από μια άλλη οπτική η πραγματικότητα, βλέποντας πως υπάρχουν πολλοί και διαφορετικοί τρόποι πρόσληψης της, ότι τα ίδια γεγονότα μπορούμε να τα νοηματοδοτήσουμε με διαφορετικούς τρόπους.

Δίνεται η δυνατότητα να ταυτιστεί ο καθένας με ήρωες ή με στοιχεία της ιστορίας, να επεξεργαστεί και να διαμορφώσει την προσωπική του εικόνα και ταυτότητα, ν’ αναπτυχθεί η φαντασία και η αυτοεκτίμησή του. Μέσα από την ταύτιση επεξεργάζεται τρόπους ώστε να βρίσκει λύσεις στα εμπόδια υιοθετώντας αξίες και συμπεριφορές καθώς παίρνει παράδειγμα από τους ήρωες και από τα στοιχεία της ιστορίας, σε αντίθεση με την «από καθέδρας διδασκαλία».

Η γονιμοποίηση της φαντασίας μέσα από την ιστορία δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε να αντιληφθεί ο μαθητής πως υπάρχει μαζί με την εξωτερική και μία εσωτερική πραγματικότητα, να αναγνωρίσει «αδιέξοδα», να μπει στη βάρκα της αναζήτησης, χωρίς φόβο, τραβώντας για το ταξίδι της ολοκλήρωσης, της υπερνίκησης των εμποδίων, ακόμη κι όταν ναυαγεί, της απόρριψης της βίας, ως επιλογή, έκφραση και συμπεριφορά.

Χρήστος ΤσαντήςΟι ήρωες του βιβλίου μάς παίρνουν απ’ το χέρι σε μια κατάδυση στα βάθη της παιδικής μας της ψυχής κι ανοίγουν το δρόμο στην πορεία της αυτογνωσίας, στην πιο μεγάλη λεωφόρο της ζωής, στην κοπιαστική προσπάθεια να είμαστε ο εαυτός μας.

Η αξιοποίηση του κειμένου στο παιχνίδι, στην εδώ και τώρα επεξεργασία-με αφορμή την ιστορία-σε βιωματικές δράσεις στο σχολικό πλαίσιο, μπορεί να βοηθήσει επιτάχυνση της διαδικασίας αυτοπραγμάτωσης. Δεν μιλάμε για θεραπεία. Μιλάμε για αυτογνωσία και ωρίμανση συναισθηματική, για ενίσχυση των διεργασιών επίλυσης συγκρούσεων με θετικό και ασφαλές τρόπο.

Η κατάκτηση αυτού του τρόπου αντιμετώπισης της πραγματικότητας, μπορεί να γίνει αποτελεσματικά υπό την προϋπόθεση της συμμετοχής των ίδιων των μαθητών στη διαδικασία, με τη δική τους, άμεση, συναισθηματική και προσωπική εμπλοκή στη βιωματική διεργασία.

Ο δάσκαλος-εκπαιδευτικός παίρνει ρόλο στην ομάδα. Γίνεται ο συντονιστής-εμψυχωτής και παίρνει ενεργά μέρος, με ενσυναίσθηση, γεγονός που απαιτεί από τον ίδιο δεξιότητες και γνώση των δυναμικών που προκύπτουν. Κι εδώ αναδεικνύεται ένα μεγάλο στοίχημα, πρώτα και κύρια για την πολιτεία, για την αναδιοργάνωση των προγραμμάτων σπουδών πανεπιστημιακών σχολών, την αναμόρφωση των σχολικών δραστηριοτήτων ώστε να ενισχυθεί αυτός ο προσανατολισμός και κυρίως την αλλαγή της στάσης της απέναντι στον δάσκαλο-εκπαιδευτικό λειτουργό.

Η εκπαίδευση δεν μπορεί να στηριχθεί μοναχά στην «ξερή» μεταφορά-πρόσληψη γενικών, ακαδημαϊκών γνώσεων, χωρίς να αφιερώνει χρόνο και χώρο στις συναισθηματικές ανάγκες των μαθητών και των δασκάλων τους, από τη στιγμή που πλέον είναι γνωστό σε όλους, ότι αυτές ακριβώς οι συναισθηματικές ανάγκες επιδρούν καταλυτικά στις νοητικές ικανότητες και στα μαθησιακά αποτελέσματα.

Οι νέες συμπεριφορές, οι αξίες που εδώ θα δοκιμαστούν, απορρίπτοντας και ξεπερνώντας τη βία, η εκφόρτιση με δημιουργικό τρόπο καταπιεσμένων πλευρών του εαυτού, η υιοθέτηση νέων προτύπων που διευκολύνουν την επικοινωνία και το «μοίρασμα», αποτελούν τα βάθρα πάνω στα οποία θα στηριχθεί μια νέα, ανώτερη γνώση του εαυτού, της φύσης και του κόσμου.

Πηγή έμπνευσης για μια τέτοια διεργασία, που για να είναι αποτελεσματική, πρέπει να έχει συνέχεια και διάρκεια, δεν μπορεί να είναι άλλη από την τέχνη.

 

Χρήστος Τσαντής Χανιά 6 Μαρτίου 2014

Για παραγγελίες του βιβλίου, για διοργάνωση εκδηλώσεων-παρουσιάσεων και βιωματικών δραστηριοτήτων, επικοινωνήστε απευθείας με τον συγγραφέα στο e mail: christos.tsantis@hotmail.gr

Για παραγγελίες του βιβλίου, για διοργάνωση εκδηλώσεων-παρουσιάσεων και βιωματικών δραστηριοτήτων, επικοινωνήστε απευθείας με τον συγγραφέα στο e mail: christos.tsantis@hotmail.gr

 

Κατηγορίες:Ο μικρός πρίγκιπας συναντά τον Κύριο Καζαντζάκη στο δρόμο της αναζήτησης

Tagged as: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s