52 χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση, επανακυκλοφορεί το εμβληματικό έργο του Γιώργη Πικρού «Το χρονικό της Μακρονήσου»
Μια συγκλονιστική μαρτυρία που γράφτηκε μέσα στη Μακρονήσο και διασώθηκε χάρη στη μυστική φυγάδευση του χειρογράφου. Η νέα έκδοση των Εκδόσεων Ραδάμανθυς συνοδεύεται από ιστορικό επίμετρο του Χρήστου Τσαντή και κοσμείται από έργο της Γαλάτειας Βαγιάκη, κόρης του συγγραφέα.
Πενήντα δύο χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση, το 1974, οι Εκδόσεις Ραδάμανθυς επαναφέρουν στο αναγνωστικό κοινό ένα από τα σημαντικότερα ντοκουμέντα για τη Μακρόνησο: «Το χρονικό της Μακρονήσου – Αδέρφια τους νεκρούς μην ξεχνάτε», του Γιώργη Πικρού.
Το βιβλίο καταγράφει μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Ο Γιώργης Πικρός γράφει μέσα στη Μακρόνησο, την ίδια ώρα που διαδραματίζονται τα γεγονότα, στον ίδιο τον τόπο του μαρτυρίου. Δεν αφηγείται από την απόσταση του χρόνου όσα συνέβησαν. Καταγράφει όσα βιώνει και όσα εκτυλίσσονται γύρω του: τις διώξεις, τους εξευτελισμούς, τα βασανιστήρια, την επιχείρηση ιδεολογικής αναμόρφωσης, αλλά και την αντίσταση, την αλληλεγγύη και την προσπάθεια των κρατουμένων να διατηρήσουν την ανθρώπινη αξιοπρέπειά τους. Αυτή ακριβώς η συνθήκη της γραφής προσδίδει στο «Χρονικό της Μακρονήσου» την ιδιαίτερη ιστορική του βαρύτητα. Ο συγγραφέας δεν βρίσκεται απέναντι στα γεγονότα ως μεταγενέστερος παρατηρητής. Βρίσκεται μέσα σε αυτά. Η μαρτυρία του γεννιέται στον τόπο της κράτησης, κάτω από τις ίδιες συνθήκες βίας και καταναγκασμού που περιγράφει, και το χειρόγραφο, το οποίο φυγαδεύεται κρυφά από το νησί, διασώζει αυτή την άμεση καταγραφή για τις επόμενες γενιές.
Η ιστορία της Μακρονήσου δεν αφορά μόνο όσους πέρασαν από τα στρατόπεδά της. Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συλλογικής μνήμης, καθώς συνδέεται με θεμελιώδη ερωτήματα για τη δημοκρατία, την πολιτική ελευθερία, τη λειτουργία της κρατικής εξουσίας και τα όρια της ανθρώπινης αντοχής. Ο Γιώργης Πικρός μέσα από την ανθρώπινη εμπειρία αναδεικνύει τη λειτουργία ενός μηχανισμού καταστολής που επιδίωξε όχι μόνο την υποταγή των σωμάτων αλλά και την κάμψη των συνειδήσεων. Στον αντίποδα της βίας, καταγράφει τους δεσμούς αλληλεγγύης, την επιμονή και την αξιοπρέπεια των εξορίστων.
Ένα εξώφυλλο που ενώνει δύο γενιές
Ξεχωριστή θέση στη νέα έκδοση κατέχει το εξώφυλλο του βιβλίου, το οποίο κοσμείται από πίνακα της Γαλάτειας Βαγιάκη, κόρης του Γιώργη Πικρού. Η παρουσία του έργου της στο εξώφυλλο δημιουργεί έναν ιδιαίτερο δεσμό ανάμεσα στη λογοτεχνική μαρτυρία και την εικαστική δημιουργία, ανάμεσα στη γενιά που βίωσε και κατέγραψε τα ιστορικά γεγονότα και στις επόμενες γενιές που αναμετρώνται με τη μνήμη τους. Έτσι, η επανέκδοση αποκτά και μια προσωπική, οικογενειακή διάσταση: η εικαστική δημιουργία της κόρης συνοδεύει το έργο του πατέρα, περισσότερο από μισό αιώνα μετά την πρώτη του κυκλοφορία.
Ένα χειρόγραφο που διασώθηκε από τη Μακρόνησο
Το «Χρονικό της Μακρονήσου» γράφτηκε μέσα στον τόπο του μαρτυρίου και το χειρόγραφο φυγαδεύτηκε κρυφά από το νησί. Η πρώτη έκδοσή του, το 1974, έφερε αυτή τη μαρτυρία στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό. Σήμερα, πενήντα δύο χρόνια αργότερα, η επανέκδοσή του από τις Εκδόσεις Ραδάμανθυς συνοδεύεται από ιστορικό επίμετρο του Χρήστου Τσαντή, το οποίο επιχειρεί να φωτίσει πρόσθετες πλευρές της ιστορίας της Μακρονήσου και να εντάξει τη λειτουργία των στρατοπέδων στο ευρύτερο πολιτικό και διεθνές περιβάλλον της εποχής. Αξιοποιώντας διπλωματικά έγγραφα, αρχειακές πηγές, τεκμήρια διεθνών οργανισμών και δημοσιεύματα του ξένου Τύπου, το επίμετρο εξετάζει ιδιαίτερα τη διεθνή διάσταση της Μακρονήσου: τι γνώριζαν οι ξένες κυβερνήσεις για τις συνθήκες κράτησης, πώς αντιμετώπιζαν την πολιτική της λεγόμενης «αναμόρφωσης» και με ποιον τρόπο η λειτουργία των στρατοπέδων συνδεόταν με τις διεθνείς εξελίξεις των πρώτων χρόνων του Ψυχρού Πολέμου. Στο επίκεντρο βρίσκονται η αμερικανική και η βρετανική παρουσία στην Ελλάδα, οι διπλωματικές αναφορές της περιόδου, καθώς και οι αντιδράσεις που καταγράφονταν στον διεθνή Τύπο και σε άλλες χώρες. Η προσέγγιση αυτή αναδεικνύει μια πλευρά της ιστορίας της Μακρονήσου που αξίζει να εξεταστεί συστηματικότερα: τη γνώση που υπήρχε έξω από τα ελληνικά σύνορα για όσα συνέβαιναν στα στρατόπεδα και τη θέση τους στο μεταπολεμικό πολιτικό περιβάλλον.
Το ιστορικό επίμετρο δεν επιχειρεί να υποκαταστήσει τη μαρτυρία του Γιώργη Πικρού. Αντίθετα, συνομιλεί μαζί της, συνδέοντας την εμπειρία των ανθρώπων που βρέθηκαν στη Μακρόνησο με τα ιστορικά τεκμήρια και τα πολιτικά γεγονότα της εποχής. Με αυτόν τον τρόπο, η νέα έκδοση επιδιώκει να συμβάλει τόσο στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης όσο και στη συνέχιση της έρευνας για μια από τις πιο οδυνηρές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
ΑΓΟΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Τιμή βιβλίου: 20,99 (περιέχει και την έκπτωση 10%)
*Η αποστολή του βιβλίου ξεκινά με την κατάθεση στον τραπεζικό λογαριασμό:
ΕΘΝΙΚΗ: IBAN GR9501104890000048900661504
(δικαιούχος: Χρήστος Τσαντής)
Δεκτές πληρωμές και με IRIS για το τηλέφωνο: 6983091058
ή και με Paypal στο ekd.radamanthys@gmail.com
Στοιχεία έκδοσης
Τίτλος: Το χρονικό της Μακρονήσου – Αδέρφια τους νεκρούς μην ξεχνάτε
Συγγραφέας: Γιώργης Πικρός
Ιστορικό επίμετρο: Χρήστος Τσαντής
Έργο εξωφύλλου: Γαλάτεια Βαγιάκη
Εκδότης: Εκδόσεις Ραδάμανθυς
Έτος έκδοσης: 2026
Σελίδες: 406
Σχήμα: 14 × 21 εκ.
Βιβλιοδεσία: Μαλακό εξώφυλλο με αυτιά
Εκδόσεις Ραδάμανθυς – Χανιά
