Ανεμώνες Αλκυόνη

Μια ακροβασία ανάμεσα στην παραδοσιακή και τη μοντέρνα ποιητική γραφή

Η Αργυρώ Λουλαδάκη* για την ποιητική συλλογή  «Ανεμώνες Αλκυόνη», της Κατερίνας Παπαδάκη

Ομιλία στο πλαίσιο της εκδήλωσης για την παρουσίαση του βιβλίου που έγινε στα Χανιά την Τετάρτη, 7 Φεβρουαρίου του 2018

*Η Αργυρώ Λουλαδάκη είναι ποιήτρια – εκπαιδευτικός – δρ νεοελληνικής φιλολογίας. 

εκδόσεις Ραδάμανθυς

Φωτογραφία: Μανόλης Κουφογιαννάκης

Η ποιητική συλλογή Ανεμώνες Αλκυόνη της Κατερίνας Παπαδάκη εκδόθηκε στα Χανιά το 2017 από τις Εκδόσεις Ραδάμανθυς. Πρόκειται για μια ολιγοσέλιδη έκδοση, η οποία περιλαμβάνει έγχρωμα σχέδια της Σμαράγδης Τζιτζικαλάκη. Τα σχέδια αυτά συνομιλούν με τα ποιήματα της συλλογής διαμορφώνοντας ένα άρτιο εικαστικό και ποιητικό τοπίο, στο οποίο χρώματα και λέξεις πορεύονται παράλληλα και αλληλοσυμπληρώνονται.

Στη συγκεκριμένη συλλογή περιλαμβάνονται  δεκατέσσερα (14) άτιτλα ποιήματα, τα οποία αποτελούνται από πέντε (5) έως δεκαοκτώ (18) ανομοιοκατάληκτους, ανισοσύλλαβους στίχους ή σε κάποιες περιπτώσεις σπαράγματα στίχων. Από αυτή την άποψη η ποίηση της κ. Παπαδάκη εντάσσεται στη μοντέρνα ή νεωτερική ποίηση. Τούτο είναι φανερό και στην απόπειρα συλλαβισμού κάποιων λέξεων: «Ε-μας κα-νείς δεν θα μας χω-ρί-σει/ ούτε ο θάνατος δεν μπορεί», γράφει για παράδειγμα στο ποίημα αρ. 14, όπως και στην κλιμακωτή διάταξη των στίχων που εμφανίζεται στο ίδιο ποίημα.

Ωστόσο, είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι τα νεωτερικά στοιχεία που απαντώνται στα ποιήματα της συλλογής Ανεμώνες Αλκυόνη συνομιλούν με την παραδοσιακή ποιητική γραφή. Ειδικότερα, μέσω της χρήσης καθημερινού λεξιλογίου, χωρίς εκφραστική υπερβολή, με εικόνες που ακροβατούν ανάμεσα στην πολυσημία και την πρωτότυπη χρήση συμβόλων της μοντέρνας ποίησης από τη μια πλευρά και την διατήρηση των κοινών νοημάτων των λέξεων της παραδοσιακής ποίησης από την άλλη, επιχειρεί να ταξιδέψει στο ποιητικό σύμπαν η κ. Παπαδάκη. Διαβάζω χαρακτηριστικά τους ακόλουθους στίχους από το ποίημα αριθ. (7):

            Ζωή

           μια μεγάλη θυσία

           με βωμό

           το χτες

           το σήμερα

          και  το αύριο μας.

Πρόκειται, επίσης,  για λυρικά ποιήματα που διαλέγονται με την παραδοσιακή λυρική ποίηση. Το λυρικό ποίημα απελευθερώνει το Εγώ, το οποίο εκφράζει το υποκειμενικό του βίωμα μέσα από μια πληθώρα εκφραστικών μέσων. Είναι μια ποίηση με τρέμουσα ευαισθησία, που αναδεικνύει τους κραδασμούς της εσωτερικής ζωής, η οποία  χρησιμοποιεί σύμβολα για να επιτύχει –δανείζομαι μια φράση του ποιητή Τ. Παπατσώνη-  μια διαρκή «έρευνα υπεδάφους».

εκδόσεις Ραδάμανθυς

Ειδικότερα, τα λυρικά ποιήματα εκφράζουν οριακές ανθρώπινες εμπειρίες όπως ο έρωτας και ο θάνατος. Κρίνω ότι στα ποιήματα της παρούσας ποιητικής συλλογής κυρίαρχο είναι το πρώτο, δηλαδή ο έρωτας και ευρύτερα η ερωτική εμπειρία, όπως διαβάζουμε στο ποίημα αριθ. (2): «έρωτα που μυστικά κρατείς ό,τι αγαπώ».  Το ποιητικό Εγώ – σε α’ ενικό πρόσωπο – σε αρκετά ποιήματα απευθύνεται σε ένα Εσύ – β’ ενικό πρόσωπο- που μεταπλάθεται  σε ένα Εμείς – σε α’ πληθυντικό πρόσωπο- δηλώνοντας την ανάγκη για επικοινωνία και ένωση με το αγαπημένο πρόσωπο. Για παράδειγμα στο ποίημα αριθ. (2) συναντούμε τους ακόλουθους στίχους:

                 Επειδή δεν ελπίζω δίδαξέ με να μείνω ήρεμη

                 στις πλέον απαγορευμένες ζώνες της σιωπής

                 θα βρεθούμε

                μετά από χρόνια τρυφερής θεραπείας.

Ανάλογα, στο ποίημα αριθ. (5) διαβάζουμε:

            Πάντα θα σου μιλάω με την ίδια απόχρωση

            τα χρώματα και τ’ αρώματα

             μας ενώνουν.

             Δεν παίζει ρόλο τι θα βγάλεις στην επιφάνεια

            αλλά πως αισθάνεσαι την ώρα

             της ανταλλαγής της επικοινωνίας.

Και στο ποίημα αριθ. (13) η ερωτική ηδονή που βιώνει το ποιητικό υποκείμενο αναζητά τη σαρκική ένωση με τον Άλλο για να ανακαλύψει μέσω αυτού, τον εαυτό του. Ο Άλλος γίνεται ένας καθρέφτης του Εγώ:

                           Τα θυμάμαι φλογερά εκείνα τα βράδια

                           στις δεντρολίβανες ρίζες της ψυχής μου

                           έφιππη ηδονή εσύ

                           επιθυμία έντονα διεγερτική

                           αραβουργήματα στ’ αβόλευτα σεντόνια.

                            Η μικρή ρυτίδα στο γυμνό στήθος

                               ο  ψίθυρος του αίματος στις άκρες των δαχτύλων μου

                               θησαυρός το κορμί

                               στ’ αφτέρουγα χέρια σου.

 

                               Κανένα λιμάνι

                              Σε σένα

                             Γυρεύω εμένα

                             Αιώνες τώρα.

 Τούτος ο πόθος για ένωση με τον Άλλο αγγίζει και ξεπερνά μια άλλη εξίσου δυνατή ανθρώπινη εμπειρία που αποτελεί το δεύτερο βασικό θεματικό πυρήνα της λυρικής ποίησης, το θάνατο. Όπως διαβάζουμε στο ποίημα αριθ.(14) το τελευταίο ποίημα της συλλογής:

                       Ε-μας κα-νείς δε θα μας χω-ρί-σει

                       Ούτε ο θάνατος μπορεί!

                                      Έφυγες

                                       Εκφράσεις

                                              Σκέψεις

                                                  Μνήμες

                                                       ΤΕΛΟΣ

             [να σας θυμίσω βέβαια ότι τέλος σημαίνει επίσης και σκοπός]

Η ποιητική λειτουργία –όπως και  ό έρωτας- αποτελεί ούτως ή άλλως όπως πιστεύει η ίδια η ποιήτρια δανειζόμενη μια φράση του Ο. Ελύτη «άλμα μεγαλύτερο από τη φθορά» γιατί ενέχει το στοιχείο της δημιουργίας.

Ανεμώνες Εξώφυλλο

Θα κλείσω την παρούσα ομιλία αναφερόμενη σε ένα ακόμα χαρακτηριστικό της συλλογής Ανεμώνες Αλκυόνη που συνάδει με τη λυρική ποιητική γραφή. Πιο συγκεκριμένα, αν και ανέφερα ότι η συλλογή διαλέγεται με το θέμα του έρωτα παρατηρούμε ότι ο τίτλος Ανεμώνες Αλκυόνη μας παραπέμπει σε μια φυσιολατρική ποίηση. Θεωρώ, ωστόσο ότι το φυσιολατρικό στοιχείο αποτελεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο τοποθετούνται διαθέσεις και συναισθήματα. Όπως, για παράδειγμα, διαβάζουμε στο ποίημα αριθ. (2):

                           Μα δεν κατάφερα να χαράξω το μονοπάτι της ευτυχίας

                        μόλις που προφταίνει να γεράσει η ματιά του γερακιού

                       στις αχανείς εκτάσεις του μπλε με άπλετο φως, τα όνειρα.

     Αντίστοιχα στο ποίημα αριθ. (9) γραμμένο το 1992  η ερωτική διάθεση συμπλέκεται αξεδιάλυτα με το φυσικό τοπίο και αναδεικνύεται η έντασή της μέσω αυτού:

                                      Του ανέμου οι μόνες

                                      στον έρωτα του Γενάρη.

                                      Στη σχισμή του βράχου η ηδονή

                                      ή η οδύνη των χρωμάτων

                                     στην τέλεια ένωση της θάλασσας.

                                     στους αγρούς ο καρπός

                                     της ιδανικής αγάπης.

                                    Δεν αντέχεται η ευτυχία

                                    Ανεμώνες

                                                      Αλκυόνη!

  Ευχόμαστε να είναι καλοτάξιδη στις καρδιές των αναγνωστών η πρώτη ποιητική απόπειρα της συντοπίτισσας μας Κατερίνας Παπαδάκη!


Φόρμα επικοινωνίας για παραγγελία του βιβλίου

Τιμή βιβλίου: 9,00 (περιέχει και το ΦΠΑ 6%) + έξοδα αποστολής

 

*Εθνική Τράπεζα: 489/006615-04

και IBAN GR95 0110 4890 0000 4890 0661 504

&

Πειραιώς: 6569-102972-851

και IBAN GR24 0171 5690 0065 6910 2972 851

Εκδόσεις Ραδάμανθυς

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s