Ο πύργος του β - μια μαθηματική περιπέτεια

Σχόλια για το βιβλίο ο πύργος του Β

Ο Κώστας Γαρεδάκης, πρόεδρος του παραρτήματος Χανίων της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας, παρουσιάζει το βιβλίο του Σάκη Ροδίτη: Ο Πύργος του Β – Μια μαθηματική περιπέτεια

Το βιβλίο συστήνεται ανεπιφύλακτα και ως ανάγνωση μίας μυθιστορηματικής περιπέτειας αλλά και ως σχολικό βοήθημα για κάθε έναν που ενδιαφέρεται για τη Λογοτεχνία και τα Μαθηματικά

Χωρίς τίτλο1

Η λογοτεχνική παραγωγή ενός τόπου είναι συνάρτηση των ιστορικών και κοινωνικών συνθηκών του. το βιβλίο που παρουσιάζουμε*, «Ο Πύργος του Β», ανήκει στην κατηγορία του ιστορικού Μαθηματικού Μυθιστορήματος. Το είδος αυτό αρχικά ξεκίνησε από τις Δυτικές χώρες. Αναφέρουμε το «Θεώρημα του παπαγάλου» του Γκετζ και στη συνέχεια μεταφυτεύτηκε στη χώρα μας. Κλασικό παράδειγμα το μυθιστόρημα του Απόστολου Δοξιάδη «Ο Θείος Πέτρος και η εικασία του Γκόλντμπαχ». Στις μέρες μας το είδος βρίσκεται σε άνθηση.

Ο Σάκης Ροδίτης επιχειρεί μια Ιστορία της μαθηματικής σκέψης και των μαθηματικών δομών από την ελληνική αρχαιότητα μέχρι και τη σύγχρονη εποχή. Από τα πρώτα ελληνικά θεωρήματα μέχρι τα σύγχρονα των λημμάτων των αλγορίθμων και των εικασιών.

Η δράση τοποθετείται τον Αύγουστο του 1997, το μήνα με τα δυο φεγγάρια, στο φανταστικό νησί «Αίφος», στο οποίο υπάρχει ένας πύργος που επισκέπτονται δύο φίλοι. Η διάρκεια της δράσης είναι τέσσερις μέρες. Η πορεία της ξενάγησης στον πύργο γίνεται μέσα από μια πνευματική σύζευξη των πρωταγωνιστών που αντιπροσωπεύουν τρεις μαθηματικές τάσεις και πνευματικές εποχές:

-Τα Ελληνικά Μαθηματικά: Ο φύλακας του Πύργου, ο Ερατοσθένης, έχει το παρανόμι ο Β, γεγονός για το οποίο υπάρχουν διάφορες ερμηνείες.

-Τα Δυτικά Μαθηματικά: με τον πρωταγωνιστή Εβαρίστ (Εβαρίστ Γκαλουά).

-Τα Αραβικά μαθηματικά: με πρωταγωνιστή τον Αλ (Αλ-Χουαρισμί).

Στην πορεία μέσα στον πύργο, η μαθηματική σκέψη από τη φύση της θέτει προβλήματα, διατυπώνει θεωρήματα και αναζητεί λύσεις, άλλοτε της καθημερινής ζωής και άλλοτε του θεωρητικού διαλογισμού. Οι πρωταγωνιστές αναζητούν και σχολιάζουν λύσεις και κατασκευές.

Ο συγγραφέας, με αγάπη για τα Μαθηματικά και τη διδασκαλία χρησιμοποιεί φωτογραφικά στιγμιότυπα και κινηματογραφικές έννοιες για να περιγράψει στις διάφορες ενότητες τις μαθηματικές έννοιες που αναφέρει. Όπως για παράδειγμα η αναφορά στο «Φάντασμα της όπερας» του Steve Barton, με την πρωταγωνίστρια Sarah Brightman και τη μουσική του Webber.

Τεχνικά χαρακτηριστικά 

Ένα σύνολο 370 σελίδων (με πλούσια εικονογράφηση) δομείται σε 12 κεφάλαια ανεπτυγμένα σε αλλεπάλληλες αίθουσες που φέρουν τα ονόματα μαθηματικών οντοτήτων, όπως η αίθουσα των αριθμών, η αίθουσα των γρίφων ή ονόματα Ελλήνων μαθηματικών, όπως η αίθουσα Θαλή-Πυθαγόρα και η αίθουσα του Αρχιμήδη. Η δομή αυτή μας παραπέμπει στο «Όνομα του Ρόδου» του Ουμπέρτο Έκο. Η είσοδος σε κάθε αίθουσα δημιουργεί ένα αίσθημα περιέργειας, μυστηρίου, προσμονής και πνευματικής ανασφάλειας.

Χρονικά η δομή του βιβλίου εξελίσσεται σε δύο επίπεδα: ένα σύγχρονο και ένα που χάνεται στο βάθος των χιλιετιών. Τα δύο επίπεδα αναπτύσσονται μέσα από τη διαλογική συζήτηση των πρωταγωνιστών. Η γραμματοσειρά εκτύπωσης είναι επιτυχημένη, απαλή και γεωμετρική.

Στα θετικά σημεία του βιβλίου είναι ότι περιέχει πολλές έγκυρες ιστορικές μαθηματικές αναφορές. Πολλές από αυτές αναφέρονται από τους πρωταγωνιστές και άλλες παρατίθενται ως σημειώσεις σε καλαίσθητα πλαίσια στο τέλος των σελίδων. Στα πλαίσια αυτά παρατίθενται και πολλές σύγχρονες, σοβαρές αναφορές, κατάλληλες για πληροφόρηση και διαπαιδαγώγηση των νέων αναγνωστών. Αναφέρουμε για παράδειγμα:

-Τη σωστή έκφραση αμφιβολίας σχετικά με το παρανόμι «ο Β» που πράγματι είχαν επισυνάψει στον Ερατοσθένη. Δεν έχει να κάνει με τον Αρχιμήδη που πολλοί, αβασάνιστα, αναφέρουν. Πιο κοντά στην πραγματικότητα είναι η άποψη του συγγραφέα Σάκη Ροδίτη, ότι έχει σχέση με το Πένταθλο.

-Την απαρχή του Ινδοαραβικού συστήματος αρίθμησης, όπου ο συγγραφέας αποδίδει πολύ σωστά την έμπνευση της δημιουργίας των συμβόλων το 200-600 μ.Χ. στην επίδραση της Ελληνιστικής Εποχής.

-οι σωστές αναφορές στη Στωική και στην Κυνική φιλοσοφία.

Roditis64

  Παιδαγωγικές εφαρμογές

Μία από τις αρετές του βιβλίου είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως σχολικό βοήθημα. Δηλαδή θέματα του βιβλίου μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως διδακτικό υλικό κατά τη διδασκαλία των Μαθηματικών στο σχολείο. Αναφέρουμε ενδεικτικά:

-Για το Γυμνάσιο, οι διάφορες ταξινομήσεις των αριθμών. Για παράδειγμα «οι τέλειοι αριθμοί» που ισούνται με το άθροισμα των παραγόντων τους. 6, 28, 496, 8128. Σχεδόν σε όλες τις τάξεις του Γυμνασίου. Οι «τίμιοι αριθμοί» που δηλώνουν την ποσότητα που αντιστοιχεί στα γράμματά των.

-Ορισμένα θέματα Λογικής, κατά την έναρξη του Σχολικού Έτους τον Σεπτέμβριο στην Α’ Λυκείου. Όπως θέματα πιο απλά ανάλογα με τις «γέφυρες του Konigsberg», όπως το σχήμα με τις πόρτες, της σελίδας 192 του βιβλίου, και η ανθοδέσμη με τα τριών ειδών λουλούδια, της σελίδας  198. Τέτοια θέματα, όταν δεν γίνεται κατάχρηση και κρατούνται σε ένα παιδαγωγικό επίπεδο, βοηθούν στην Εισαγωγή της Λογικής στην Α Λυκείου και παράλληλα είναι ελκυστικά και αντισταθμίζουν τη σημερινή επικίνδυνη οπτικοποίηση των εννοιών.

-Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε καθαρά θέματα μαθηματικών από το βιβλίο «Ο Πύργος του Β», όπως: Για τη Γ ή τη Β Λυκείου μπορεί να αναφερθεί και να επεκταθεί η σχέση αᵝ = βᵅ με α≠β (σελίδα 79 του βιβλίου).

-Με την ερώτηση υπάρχουν θετικοί ρητοί αριθμοί εκτός από το 2 και το 4 για τους οποίους ισχύει αᵝ = βᵅ . Ακόμη, σε ποιές συναρτήσεις ο λόγος δύο αριθμών είναι ίσος με το λόγο των μέτρων τους; (Αυτά μπορείτε να τα δώσετε και στην τάξη).

-Αναφορά σε αποφθέγματα που υπάρχουν στο βιβλίο, όπως: το ρητό «Βίος ανεόρταστος, μακρά οδός απανδόκευτος» που πολύ σωστά αποδίδεται στον Δημόκριτο (σελίδα 57 του βιβλίου).

Γενικά τα αποφθέγματα οι διάφορες ρήσεις που υπάρχουν στο μυθιστόρημα και με η συζήτηση των πρωταγωνιστών, διατυπώνονται κρίσεις και απόψεις που θεωρούνται ότι έχουν αδιαμφισβήτητο κύρος. Η αλήθεια τους είναι υπερχρονική και το περιεχόμενό τους έχει διδακτικό χαρακτήρα. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα στάθηκαν αστείρευτη πηγή της φιλοσοφίας και ιδιαίτερη μορφή λόγου, που έχει πολλές κοινές αρετές με το μαθηματικό λόγο, όπως είναι η ακριβολογία, η σαφήνεια και η λιτότητα της έκφρασης. Έννοιες που ο συγγραφέας προσπαθεί να προβάλλει και να αναδείξει με τους διαλόγους μέσα στο βιβλίο.

Επίσης, υπάρχουν πολλές εγκυκλοπαιδικές και ιστορικές παρεμβάσεις, παλιότερες αλλά και σύγχρονες, όχι κατ΄ανάγκην μαθηματικές πάντα. Όπως η αναφορά στον «αλεατορισμό», που κλόνισε βασικές έννοιες της μουσικής (σελ. 184), εισάγοντας το στοιχείο του τυχαίου στη μουσική. Η αντιπαραβολή της τάσης αυτής με τις εργασίες του Ξενάκη (σελ. 185). Η παρατήρηση του Ερατοσθένη για το πηγάδι της Συήνης, που βρίσκεται πάνω στον τροπικό του Καρκίνου με αποτέλεσμα την 21η Ιουνίου να είναι ορατό το είδωλο ενός παρατηρητή στην επιφάνεια του νερού (σελ. 327).

Συμπερασματικά, το βιβλίο συστήνεται ανεπιφύλακτα και ως ανάγνωση μίας μυθιστορηματικής περιπέτειας αλλά και ως σχολικό βοήθημα για κάθε έναν που ενδιαφέρεται για τη Λογοτεχνία και τα Μαθηματικά.

Για παραγγελίες του βιβλίου συμπληρώστε τη φόρμα επικοινωνία

ή επικοινωνήστε στο τηλέφωνο 6983 091058

Τιμή: 19,9

+ΦΠΑ 6% (1,2 ευρώ) + 2 ευρώ για έξοδα αποστολής

Καμία χρέωση εξόδων αποστολής για παραγγελίες δύο βιβλίων από τις Εκδόσεις Ραδάμανθυς 

*Η εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου «Ο Πύργος του Β» έγινε στις 16 Μαΐου 2016 στον Ιστιοπλοϊκό Όμιλο Χανίων. Την εκδήλωση συνδιοργάνωσαν το Παράρτημα Χανίων της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας, το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, ο Ιστιοπλοϊκός Όμιλος Χανίων, το Εργαστήρι Οργανοποιίας Τάσος Ποταμίτης και οι Εκδόσεις Ραδάμανθυς.

Χωρίς τίτλο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s