Κινηματογράφος

Μικρά αριστουργήματα μεγάλων Ιταλών σκηνοθετών

Ο Χριστός σταμάτησε στο Έμπολι, του Φραντζέσκο Ρόζι

Ο πολιτιστικός σύλλογος «ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΕΧΝΩΝ»  εγκαινιάζοντας τον δεύτερο κύκλο των προβολών του κινηματογραφικού αφιερώματος στον φημισμένο ιταλικό κινηματογράφο με τον γενικό τίτλο: «Μικρά Αριστουργήματα Μεγάλων Ιταλών Σκηνοθετών», θα προβάλλει στα Χανιά την Κυριακή, 17/01/2016 στις 8.00 μ.μ. στη γνώριμη αίθουσα του Τ.Ε.Ε. Δυτικής Κρήτης (Νεάρχου 23) την ταινία: «Ο Χριστός σταμάτησε στο Έμπολι» (1979) του Φραντζέσκο Ρόζι.

Έγχρωμη Ιταλική ταινία σε Σκηνοθεσία: Francesco Rosi, Σενάριο: F. Rosi , T. Guerra , R. La Capria. Παίζουν οι ηθοποιοί:  Gian Maria Volonte, Alain Cuny, Paolo Bonacelli, Lea massari, Irene Pappa, Francois Simon, Stavros Tornes.

Ο Χριστός σταμάτησε στο  ΈμπολιΠερίληψη: «Εκεί όπου ο δρόμος και το τραίνο αφήνουν την παραλία και στρέφουν στην εγκατάλειψη, φτάνεις στη Λουκανία. Ο Χριστός δεν έφθασε τόσο μακριά, ούτε ο χρόνος ούτε ανθρώπου ψυχή, ούτε η ελπίδα, ούτε η σχέση μεταξύ αιτίας και αποτελέσματος ούτε η Λογική ούτε και η Ιστορία. Κανείς δεν ήρθε εδώ εκτός από κατακτητές, εχθρούς ή αναίσθητους επισκέπτες. Οι εποχές περνούν χωρίς συναίσθηση για του χωρικού το μόχθο, όπως και 3000 χρόνια προ Χριστού. Σ’ αυτή τη σκοτεινή γη χωρίς αμαρτία χωρίς λύτρωση, όπου το κακό δεν είναι ηθική αλλά γήινος πόνος που υπάρχει σε γήινα πράγματα, ο Χριστός δεν ήρθε. Ο Χριστός σταμάτησε στο Έμπολι». ( Κάρλο Λέβι ) 1935.

    Ο γιατρός και ζωγράφος Κάρλο Λέβι από το Τορίνο , καταδικασμένος σε εξορία από το φασιστικό καθεστώς , φτάνει στο σταθμό του τραίνου στο Έμπολι και συνοδευόμενος από δύο καραμπινιέρους συνεχίζει για το απομονωμένο χωριό Gagliano. Στη διάρκεια της παραμονής του εκεί γνωρίζει τους διάφορους χαρακτήρες του χωριού ακούγοντας τις ιστορίες και τις συμβουλές τους. Συναντά τον αντιδραστικό παπά Don Trajella, τον πονηρό φασίστα δήμαρχο Don Luigi, τη μυστηριώδη Giulia ( Ειρήνη Παππά) και άλλους. Ο Κάρλο αρχίζει να εξοικειώνεται με την μικρή κοινωνία του χωριού και ιδιαίτερα με τους χωρικούς στους οποίους δίνει ιατρικές συμβουλές και φροντίδα. Γυρνάει στο Τορίνο, αφού ο κατακτητής της Αβυσσινίας Μουσολίνι του δίνει χάρη, γεμάτος αναμνήσεις.

 Λίγα λόγια για τον σκηνοθέτη Francesco Rosi: Φραντσέσκο Ρόζι (1922 – 2015): Ιταλός σκηνοθέτης του κινηματογράφου, γνωστός για τις πολιτικές ταινίες του, που έδωσαν νέα πνοή στον ιταλικό κινηματογράφο της δεκαετίας του ‘60.

 Ο Φραντσέσκο Ρόζι (Francesco Rosi) γεννήθηκε στις 15 Νοεμβρίου 1922 στη Νάπολη. Σε ηλικία 4 ετών μπήκε για πρώτη φορά σε κινηματογράφο για να δει με τον πατέρα του την ταινία του Τσάρλι Τσάπλιν «Το χαμίνι». Η εμπειρία του αυτή ήταν καθοριστική για να ασχοληθεί αργότερα με τον κινηματογράφο και οι σπουδές του στα νομικά ήταν απλά μία παρένθεση.

Φραντζίσκο ΡόζιΞεκίνησε τη σταδιοδρομία του στο ραδιόφωνο, ως ηθοποιός, σεναριογράφος και σκηνοθέτης (1944) και στη συνέχεια επιδόθηκε στην εικονογράφηση βιβλίων. Το 1946 εργάστηκε ως βοηθός του σκηνοθέτη Έτορε Τζανίνι σε θέατρο της Ρώμης και το 1947 συμμετείχε ως συγγραφέας και ηθοποιός σε διάφορες επιθεωρήσεις. Στον κόσμο της μεγάλης οθόνης μπήκε το 1948 ως βοηθός του σκηνοθέτη Λουκίνο Βισκόντι στην ταινία «Η γη τρέμει» και παρέμεινε ως βοηθός του σε ταινίες όπως το «Μπελίσιμα» (1951) και «Σένσο» (1952). Η μαθητεία του κοντά στον μεγάλο δημιουργό ήταν καθοριστική για τη μετέπειτα πορεία του στο χώρο του κινηματογράφου. Συνεργάστηκε, επίσης, με γνωστούς Ιταλούς σκηνοθέτες, όπως ο Μικελάντζελο Αντονιόνι και ο Μάριο Μονιτσέλι.

    Το 1957 σκηνοθέτησε μαζί με τον Βιτόριο Γκάσμαν την ταινία «Κην», βασισμένη στο ομώνυμο θεατρικό του Δουμά σε διασκευή Σαρτρ, προτού αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στην σκηνοθεσία, ξεκινώντας με την ταινία «Η γυναίκα με το φλογερό κορμί» («La sfida», 1958), που ασχολείται με την Καμόρα, τη ναπολιτάνικη μαφία. Το 1959 ακολούθησε «Η συμμορία των 10 Ναπολιτάνων» («I Magliari»), με θέμα τους ιταλούς μετανάστες του Αμβούργου, έντονα επηρεασμένη, όπως και η πρώτη, από το αμερικανικό φιλμ νουάρ. Το 1962 υπογράφει την ταινία «Τζουλιάνο ο αρχιληστής», γυρισμένη σε φυσικούς χώρους και με ερασιτέχνες ηθοποιούς, και καταξιώνεται ως σημαντικός σκηνοθέτης. Είναι μία συναρπαστική έρευνα γύρω από τις ρίζες της σικελικής μαφίας, με αφορμή τη δολοφονία του περιβόητου μαφιόζου Σαλβατόρε Τζουλιάνι. Η σημαντική αυτή ταινία έχει μεγάλη ιστορική σπουδαιότητα, γιατί αποτελεί τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στον ιδεολογικό κινηματογράφο και τον κινηματογράφο – θέαμα. Ο ίδιος ο αρχιληστής παραμένει άφαντος στην ταινία και η αφήγηση, αντί να κινείται στον παρόντα χρόνο, ανατρέχει στο παρελθόν, ενσωματώνοντας δοκίμιο, πολιτική, κοινωνιολογία και αισθητική, σ’ έναν ορμητικό και πηγαίο δημοσιογραφικό λόγο. Λεβί Ο Χριστος σταμάτησε στο ΈμπολιΠιο κλασική στη δομή της είναι η επόμενη ταινία του «Τα χέρια πάνω από την πόλη» (1963), που ξεσκεπάζει τις σχέσεις ανάμεσα στην πολιτική εξουσία και τη μαφία των εργολάβων, με αφορμή την κατάρρευση μιας λαϊκής πολυκατοικίας στη Νάπολη με δεκάδες θύματα και τις προσπάθειες συγκάλυψης. Η ταινία αυτή, που τιμήθηκε με τον «Χρυσό Λέοντα» του Κινηματογραφικού Φεστιβάλ της Βενετίας (1963), συζητήθηκε πολύ στην Ιταλία και αποτέλεσε την αφετηρία της πολιτικής ταινίας που έγινε μόδα στον ιταλικό και γαλλικό κινηματογράφο στα τέλη της δεκαετίας του ‘60 και στις αρχές της δεκαετίας του ‘70.

Ο Ρόζι, που συνδυάζει τα διδάγματα του νεορεαλισμού με ένα νέο και βαθύτερο ρεαλισμό που αρχίζει να παρουσιάζεται στον ιταλικό κινηματογράφο της δεκαετίας του ‘60 με τον Αντονιόνι, τον Παζολίνι και άλλους, συνεχίζει τις μαχητικές του έρευνες γύρω από διάφορα κοινωνικά και πολιτικά θέματα. Ξεκινά από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο («Άνθρωποι εναντίον ανθρώπων», 1970), συνεχίζει με τα προβλήματα του Τρίτου Κόσμου σε σχέση με το πετρέλαιο, αλλά και την ενεργειακή πολιτική των ανεπτυγμένων χωρών («Υπόθεση Ματέι», 1972), τη δράση της μαφίας στην Αμερική, αλλά και στη μεταπολεμική Ιταλία («Λάκι Λουτσιάνο», 1973) και φθάνει ως την εμφάνιση της τρομοκρατίας, την πολιτική αστάθεια και τη δράση της άκρας δεξιάς στην Ιταλία τη δεκαετία του ‘70 («Δολοφονίες διακεκριμένων», 1976), τον φασισμό («Ο Χριστός σταμάτησε στο Έμπολι», 1979) βασισμένο στο ομώνυμο αριστούργημα του Κάρλο Λέβι και τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα («Τα τρία αδέλφια», 1981).

Τα επόμενα χρόνια και με την πάροδο της ηλικίας ο δημιουργικός του οίστρος βρίσκεται σε ύφεση, ακολουθώντας την πορεία του ιταλικού σινεμά. Το 1984 δίνει μία ενδιαφέρουσα κινηματογραφική διασκευή της «Κάρμεν» του Μπιζέ και τρία χρόνια αργότερα μία άνιση διασκευή του μυθιστορήματος του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες «Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου». Πολύ πιο επιτυχημένη είναι η ταινία «Νέα Υόρκη – Παλέρμο», 1990), που καταγράφει το σύγχρονο πρόσωπο της μαφίας. Το 1972 τιμήθηκε με τον Χρυσό Φοίνικα του Κινηματογραφικού Φεστιβάλ των Καννών για την ταινία του «Υπόθεση Ματέι». Τον Φεβρουάριο του 2008, κατά τη διάρκεια του 58ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, προβλήθηκε μία ρετροσπεκτίβα του έργου του και του απονεμήθηκε ο «Χρυσός Άρκτος» για το σύνολο του έργου του.

Ο Φραντσέσκο Ρόζι πέθανε στη Ρώμη στις 10 Ιανουαρίου 2015, σε ηλικία 92 ετών. Είχε προηγηθεί το 2010 ο θάνατος της συζύγου του Τζιανκάρλα Μαντέλι, με την οποία είχε αποκτήσει μία κόρη το 1966, την ηθοποιό Καρολίνα Ρόζι.

Ο Χριστός σταμάτησε στο  Έμπολι1Ο Νότος και φιλμογραφία του F. Rosi: Ο Ρόσι είναι γεννημένος στη Νάπολι και αυτή η ιδιότητα είναι που οδηγεί την καλλιτεχνική δημιουργικότητά του. Ο Νότος επηρεάζει την τέχνη του και τα θέματα που αφορούν το Νότο αφορούν και τον ίδιο. Η περισσότερη δουλεία του κινείται καθαρά γύρω από την ιδέα του Νότου τόσο γεωγραφικά όσο και θεματικά. Ταινίες που αναφέρονται στη γενέτειρα του Νάπολι όπως οι La Sfida, Mani Sulla Citta, όσο και ταινίες που αφορούν τις φτωχότερες και πιο απομονωμένες περιοχές τις Ιταλίας. Βάζοντας τις περιοχές αυτές σε πρώτο πλάνο ο Ρόσι αναλύει το φαινόμενο του οικονομικού και μορφωτικού αποκλεισμού που αντιμετωπίζει ο Νότος. Εκεί γίνεται φανερή η πρόθεσή του όταν δείχνει τη βαθιά αλληλεγγύη του με τους ανθρώπους αυτών των περιοχών. Με την ίδια οπτική ο Ρόσι δείχνει και την Ισπανία και την Λατινική Αμερική σε ταινίες όπως Carmen, Momento Della Verita, Cronaca di una Morte Annunciata. Στο Momento Della Verita αφηγείται την ζωή και το θάνατο του ταυρομάχου Miguelin και εκφράζει την αντίφαση μιας καταπιεστικής κοινωνίας που κάθε προσπάθεια αποφυγής της μιζέριας καταλήγει στο θάνατο. Ο Νότος του Ρόσι είναι παγκόσμιος και αγκαλιάζει τον περισσότερο κόσμο. Ο μηχανισμός που συνταιριάζει τη Νάπολη ή τη Σικελία με τον υπόλοιπο κόσμο περνάει σε άλλο επίπεδο και αναγνωρίζει τη δυνατότητα της ύπαρξης του ανθρώπου σε κάθε είδους κοινωνία, με μεγαλύτερες ή μικρότερες προοπτικές. Για αυτό το λόγο ο Νότος για τους χαρακτήρες του Ρόσι είναι μια αποκάλυψη. Όταν κάποιος επισκέπτεται το Νότο, όπως ο εξόριστος Carlo Levi ή ο μεγιστάνας Enrico Matei από το Il caso Matei ή όταν κάποιος επιστρέφει στο Νότο όπως ο Lucky Luciano δέχονται τη διδασκαλία των χωρικών και αποκτούν μια καινούρια προοπτική στη θεώρηση του κόσμου. Αυτή η αποκάλυψη είναι ο τρόπος του σκηνοθέτη να διαφωτίσει το θεατή.

Φιλμογραφία του Francesco Rosi:

  • La Sfida (The Chalenge) 1958
  • I Magliari (The Weavers) 1959
  • Salvatore Giulliano 1961
  • Le mani sulla citta (Hands on the city) 1963
  • Momento della verita (The moment of truth) 1965
  • C’ era una volta (More than a miracle) 1967
  • Uomini contro (Just another war) 1970
  • II caso mattei (The Mattei afaire) 1972
  • Lucky Luciano 1974
  • Cadaveri eccellenti (Illustrus Corpses) 1976
  • Cristo ssi e fermato a Eboli 1979
  • Tre fratelli (Three brothers) 1981
  • Carmen 1984
  • Cronaca di una morte annunciata 1987
  • Dimenticare Palermo (Palermo connection) 1990
  • Diario Napoletano 1992
  • La Tregua (The Truce) 1996

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s