Κοινωνία και Πολιτική

«Αλλά η σφαίρα είναι ακόμη στο κεφάλι…»

Κόφι Τόμι Μάρκους

Συνέντευξη: Μαρία Κακογιάννη (Ψυχολόγος-Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής)

Μετανάστες1Ο Κόφι Τόμι Μάρκους είναι ένας από τους οκτώ μετανάστες, τους οποίους πυροβόλησε στο κέντρο της Αθήνας μέσα σε δύο νύχτες, τον Οκτώβριο του 1999, ο Παντελής Καζάκος, σ’ ένα μπαράζ τυφλών ρατσιστικών χτυπημάτων. Ο Κόφι επέζησε από τη δολοφονική επίθεση με πολλά και σοβαρά προβλήματα υγείας, για να αντιμετωπίσει τα αμέσως επόμενα χρόνια την απόλυτη οικονομική εξαθλίωση αλλά και την αδιαφορία του επίσημου κράτους και την παντελή έλλειψη οποιασδήποτε στήριξης. Χάρη στην κινητοποίηση αντιρατσιστικών οργανώσεων, και κυρίως της ΥRE (Νεολαία Ενάντια στο Ρατσισμό), πέντε χρόνια μετά τον τραυματισμό του ο Κόφι μπόρεσε να έχει δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, επίδομα πρόνοιας και προσωρινή στέγαση σε δομή του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής. Πριν από δύο χρόνια κυκλοφόρησε η συλλογή διηγημάτων «Ο δρόμος για την Ομόνοια» (εκδ. Καστανιώτη) τα έσοδα της οποίας διατέθηκαν για τις ανάγκες του Κόφι και του Τίμοθυ, ενός ακόμη θύματος του Καζάκου. Η συζήτηση που ακολουθεί έγινε στο προστατευόμενο διαμέρισμα του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής, όπου κατοικεί αυτή την περίοδο ο Κόφι.

(H συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Κοινωνία και Ψυχική Υγεία» του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης)

Ερώτηση: Θέλω να μου μιλήσεις λίγο για την ιστορία σου από τότε που άρχισες να ταξιδεύεις. Πότε έφυγες για πρώτη φορά από τη Γκάνα;

Απάντηση: Την πρώτη φορά ήταν γύρω… γύρω στο 1990, και από τη Γκάνα πήγα στη Λιβύη και έμεινα περίπου 3 χρόνια, δούλευα στην οικοδομή. Μετά πήγα στην Κωνσταντινούπολη, στην Τουρκία- νομίζω ήταν γύρω στο 1997. Έμεινα περίπου 2 χρόνια. Δούλευα σε μία μικρή βιοτεχνία που πούλαγε σωλήνες.

Ερώτηση: Γιατί έφυγες από τη Γκάνα αρχικά;

Απάντηση: Την πρώτη φορά ήθελα να δω τη διαφορετική ζωή στην Ευρώπη και τον κόσμο. Πριν να ταξιδέψω ήμουνα στο σχολείο μαθητής. Είμαι Αφρικανός και ζω στην Αφρική, κι έτσι ήθελα να γνωρίσω την Ευρώπη.

Ερώτηση: Πώς ήταν η ζωή στην Κωνσταντινούπολη;

Απάντηση: Οι άνθρωποι εκεί ήταν πολύ φιλικοί με συμπαθούσαν, μου έδωσαν δουλειά. Συμπαθούν ιδιαίτερα τους μαύρους. Δουλεύαμε και τρώγαμε και πίναμε με τους άλλους, ήταν καλά. Μετά «πήδησα» στην Αθήνα, στην Ελλάδα για πρώτη φορά. Δεν είμαι σίγουρος ποια χρονιά ήταν, ήταν 3 χρόνια πριν να με πυροβολήσουν.

Ερώτηση: Γιατί διάλεξες την Αθήνα;

Απάντηση:Ήρθα γιατί δεν είχα λεφτά ούτε βίζα, οπότε ήρθα λαθραία. Ήθελα να πάω να μείνω στην Αγγλία, αλλά δε μπορούσα να βγάλω άδεια κι έτσι έπρεπε να πάω σιγά σιγά και να δουλεύω από χώρα σε χώρα. Εκείνη την εποχή συνεχίζαμε το ταξίδι για να δούμε την Ευρώπη, δεν ξέρω τώρα τι κάνουν. Εγώ ήθελα να πάω στην Αγγλία, αλλά καθώς δεν είχα λεφτά έπρεπε να σταματάω και να δουλεύω. Έτσι σταμάτησα να βρω δουλειά στην Αθήνα.

Ερώτηση: Τι δουλειά έκανες εδώ όταν πρωτοήρθες;

Απάντηση: Η πρώτη μου δουλειά ήταν να καθαρίζω πλοία στο λιμάνι. Εκείνη την εποχή ήταν 5 χιλιάρικα την ημέρα. Ήταν πολύ σκληρή δουλειά. Πρέπει να μπεις μέσα στο καράβι, από κάτω και να καθαρίζεις, είναι πολύ δύσκολο. Και όταν το πλοίο φεύγει πρέπει να βρεις άλλο να δουλέψεις και δεν είναι εύκολο, οπότε έπρεπε να βρω άλλη δουλειά και άρχισα να πουλάω ρολόγια.

Ερώτηση: Πού τα πουλούσες;

Απάντηση: Γύρω από την πλατεία (Ομόνοια) και στα εστιατόρια. Τα αγόραζα από την Ομόνοια και τα πουλούσα για να βγάλω κέρδος και να πληρώνω το νοίκι και το φαί μου. Τότε ζούσα μόνος μου στην Πλατεία Αμερικής.

Ερώτηση: Έβγαζες αρκετά;

Απάντηση:Ίσα-ίσα για φαγητό και για το νοίκι. Και μετά νομίζω ήταν γύρω στο 1998 όταν η κυβέρνηση έδωσε άδειες στους μετανάστες. Την πρώτη φορά ήταν μία λευκή κάρτα για ένα χρόνο και μετά, όταν ήρθε η στιγμή να ανανεωθεί και να κάνω τα χαρτιά μου για την πράσινη κάρτα, αυτό έγινε το 1999. Αλλά τρεις μήνες αφότου έκανα τα χαρτιά με πυροβόλησαν, νομίζω ήταν περίπου 20 Οκτώβρη του 1999. Είχα ξεκινήσει να γυρνάω για να πουλήσω ρολόγια. Ξεκίνησα από την Ομόνοια για την πλατεία Κουμουνδούρου. Όταν πέρασα το δρόμο για την Κουμουνδούρου ήμουνα μόνος μου, αλλά μετά όταν γύρισα το κεφάλι μου είδα κάποιον που φαινόταν Έλληνας πολίτης να πλησιάζει με γρήγορο βήμα και όταν πλησίασε στριφογύριζε δεξιά-αριστερά, πάνω-κάτω και με κοιτούσε. Εγώ νόμισα ότι έψαχνε τα νούμερα των σπιτιών καθώς γυρνούσε και με κοίταζε αλλά χωρίς να μιλάει. Όταν έφτασε περίπου στα 6 μέτρα, έβγαλε το πιστόλι από τη ζώνη του παντελονιού του- γιατί εγώ τον κοιτούσα όλη την ώρα- και με σημάδεψε από τα 6 μέτρα. Όταν έβγαλε το όπλο και με σημάδεψε εγώ αμέσως σταμάτησα, αλλά όταν σταμάτησα δεν πρόλαβα να μιλήσω προτού ακούσω τον ήχο του όπλου. Όταν με πυροβόλησε δεν ξέρω μετά από πόσα λεπτά —ένα; δύο; τρία;— είδα ότι ήμουν πεσμένος κάτω μπρούμυτα. Σήκωσα το κεφάλι μου, αλλά ξανάπεσα την ίδια στιγμή. Δεν ήξερα πόση ώρα είχε περάσει, αλλά τη δεύτερη φορά είδα ότι ο άνθρωπος αυτός δεν ήταν πια εκεί και ότι υπήρχε αίμα στο έδαφος, κι έτσι άρχισα να φωνάζω και να κλαίω και να φωνάζω «αστυνομία! αστυνομία!». Καθώς φώναζα κι έκλαιγα και ζητούσα βοήθεια, είδα ότι είχε έρθει μία γυναίκα. Ίσως έμενε από πάνω και ήρθε γρήγορα και είδε ότι υπήρχε αίμα παντού και φώναξε την αστυνομία. Νομίζω μετά από 5 λεπτά ήρθε η Αστυνομία και μαζεύτηκε πολύς κόσμος και κοιτούσε. Τότε δύο αστυνομικοί με έβαλαν στο αυτοκίνητο και αμέσως μετά δεν μπορούσα να δω τίποτα πια. Το επόμενο πράγμα που είδα ήταν ότι ήμουνα ξαπλωμένος στο κρεβάτι του νοσοκομείου. Τότε ήρθε να με επισκεφτεί ένας φίλος μου από τη Γκάνα και μου είπε για πρώτη φορά ότι κάποιος με πυροβόλησε. Μου είπαν ότι τον συνέλαβαν και ότι δεν ήμουνα ο μόνος που πυροβόλησε και τους ρώτησα πόσες μέρες είχαν περάσει και μου είπαν περίπου ένας μήνας. Δηλαδή έμεινα στο νοσοκομείο ένα μήνα μέχρι να ξυπνήσω. Οι γιατροί μου είπαν ότι αν δεν ξυπνούσα μέσα σε τρεις ακόμη μέρες μάλλον θα πέθαινα γιατί το χτύπημα ήταν πολύ επικίνδυνο.10734116_10152886431184458_6863487350255979881_n

Ερώτηση: Έμεινες πολύ καιρό στο νοσοκομείο;

Απάντηση: Έμεινα στο νοσοκομείο περίπου 3 μήνες και αφού πήρα εξιτήριο όλον αυτόν τον καιρό δεν ήξερα ότι υπάρχει κάτι στο κεφάλι μου μέχρι που ένας από τους γιατρούς του ΙΚΑ με πήγε στο νοσοκομείο του ΙΚΑ και εκεί οι γιατροί με έβαλαν στο μηχάνημα και μου είπαν ότι υπάρχει μία σφαίρα στο κεφάλι μου. Ο γιατρός του ΚΑΤ είπε ότι αν έβγαζαν τη σφαίρα ίσως και να πέθαινα, γι’ αυτό δεν την έβγαλαν. Ένας από τους γιατρούς είπε ότι έπρεπε να τη βγάλουν με εγχείρηση, αλλά οι άλλοι τρεις δεν συμφώνησαν.

Ερώτηση: Εσύ τι σκεφτόσουν σχετικά με αυτό;

Απάντηση: Δε μπορούσα να σκεφτώ, αυτοί είναι γιατροί, αυτοί αποφασίζουν.

Ερώτηση: Μετά το νοσοκομείο γύρισες στο σπίτι σου;

Απάντηση:Έμεινα σε πολλά, πολλά, πολλά διαφορετικά νοσοκομεία σε όλη την Αθήνα, κάθε νοσοκομείο και διαφορετικά φάρμακα, γιατί υπήρχε πρόβλημα με το μάτι και τη γλώσσα και υπήρχε ακόμα η σφαίρα στο κεφάλι μου.

Ερώτηση: Τι είδους πρόβλημα;

1aa08-ce9acebfceb9cebdcf89cebdceafceb12bcebaceb1ceb92bcf88cf85cf87ceb9cebaceae2bcf85ceb3ceb5ceafceb1Απάντηση: Στην αρχή μετά τον πυροβολισμό δεν μπορούσα να φάω γιατί η γλώσσα μου κουνιόταν, μέχρι που ο γιατρός του ΙΚΑ μου έδωσε φάρμακο για να σταματήσει. Όταν σταματούσα το φάρμακο μετά από δύο εβδομάδες ξανάρχιζε και δε μπορούσα να φάω κι έπρεπε να ξαναπάω στο νοσοκομείο. Το μάτι μου δεν έβλεπε καλά, ήταν σκοτεινό, αλλά όχι από το μάτι, από μέσα από τον εγκέφαλο. Κι έτσι έπαιρνα φάρμακα για περίπου δύο χρόνια, πολλά πολλά πολλά διαφορετικά φάρμακα. Όταν έφτασα σε μία καλή κατάσταση και τα σταμάτησα μετά από 2 μήνες έπαθα επιληψία και πήγα ξανά με ασθενοφόρο στο νοσοκομείο. Συνέχισα τα φάρμακα μέχρι που βαρέθηκα και τα σταμάτησα από μόνος μου, αλλά μετά από 1 μήνα ξανάρθε η επιληψία. Ξαναπήγα στο νοσοκομείο και ο γιατρός μου έδωσε ένα καινούριο φάρμακο που πρέπει να το παίρνω για όλη μου τη ζωή. Δηλαδή έπαιρνα διαφορετικά φάρμακα από διαφορετικούς γιατρούς για 3 χρόνια.

Ερώτηση: Πήγες στη δίκη του Καζάκου;

Απάντηση: Ναι, την πρώτη φορά νομίζω ήταν περίπου 7 δικαστές και οι 3 από αυτούς είπαν ότι ο Καζάκος ήταν τρελός ενώ οι άλλοι 4 είπαν ότι ήταν ρατσιστής. Αλλά μετά από 1 χρόνο έγινε το εφετείο και από τους 7 δικαστές μόνο ένας υποστήριξε τον Καζάκο και οι υπόλοιποι είπαν ότι δεν είναι τρελός και τον καταδίκασαν σε ισόβια.

Ερώτηση: Εσύ τι πιστεύεις;

Απάντηση: Για τον Καζάκο; Είναι φυσιολογικός, δεν είναι τρελός! Είναι ρατσιστής και με πυροβόλησε γιατί είμαι μαύρος.

Ερώτηση: Πώς ήταν η ζωή σου στην Αθήνα πριν τον πυροβολισμό;

Απάντηση:Ήταν μία κανονική ζωή, χωρίς προβλήματα, χωρίς αρρώστια, τίποτα. Είχα φίλους και βγαίναμε, είχα μία Ελληνίδα φίλη που συζούσαμε. Μετά όμως εξαιτίας των προβλημάτων και επειδή δεν μπορούσα να πληρώνω το νοίκι έφυγε και δεν ξέρω πού βρίσκεται. Μείναμε για λίγο μαζί, αλλά εγώ δε μπορούσα να δουλέψω, κι έτσι αυτή έπρεπε να φύγει κι εγώ να πάω να μείνω στο νοσοκομείο.

Ερώτηση: Θέλεις να μου πεις λίγο περισσότερα για τις δυσκολίες που είχες εκείνη την περίοδο;

Χανιά2-Χρήστος ΤσαντήςΑπάντηση: Μετά τον πυροβολισμό δεν μπορούσα να πάω για δουλειά και δεν είχα λεφτά να αγοράσω τα φάρμακα, οπότε έπρεπε να πουλάω CD για να πληρώνω το νοίκι και τα φάρμακα, αλλά η αστυνομία δεν το επέτρεπε και με συνέλαβαν. Με πήγαν στο δικαστήριο, αλλά ο δικαστής με άφησε ελεύθερο επειδή είχα πρόβλημα. Μια άλλη φορά όμως -γιατί αν δεν πουλούσα CD δεν είχα λεφτά για φάρμακα- με ξανάπιασαν. Αυτή τη φορά ανέβαλαν το δικαστήριο για 2 χρόνια, αλλά όταν με κάλεσαν εγώ δεν έμενα πια στο σπίτι μου, γιατί δεν είχα να πληρώσω τα νοίκια κι έπρεπε να αγοράσω τα φάρμακα κι έτσι κάποιος από την αντιρατσιστική οργάνωση με έφερε να μείνω στο νοσοκομείο για να έχω τη θεραπεία μου. Αλλά είχα ακόμη πρόβλημα με το δικαστήριο για τα CD. Όταν έφυγα από το σπίτι το δικαστήριο έστειλε ειδοποίηση να πάω στη δίκη, αλλά εγώ δεν το ’ξερα και δεν πήγα, κι έτσι βγήκε ένταλμα να με συλλάβουν. Και τελικά η αστυνομία με έπιασε στην Ομόνοια πριν από 6 μήνες κι όταν με πήγαν στο τμήμα μου είπαν ότι έχω πρόβλημα με το δικαστήριο και θα πήγαινα στη φυλακή. Έμεινα στο αστυνομικό τμήμα 2 μέρες και επειδή δεν πήρα τα φάρμακά μου έπαθα πάλι επιληψία και η αστυνομία με πήγε πάλι στο Δαφνί. Αλλά η αντιρατσιστική οργάνωση έφερε δικηγόρο που βεβαίωσε ότι δεν έμενα στο σπίτι όταν ήρθε το χαρτί και η υπόθεση αναβλήθηκε μέχρι τον Απρίλη που πήγα στο δικαστήριο και τα ακύρωσαν όλα και είμαι ελεύθερος. Κι έτσι επιτέλους όλα είναι εντάξει. Αλλά η σφαίρα είναι ακόμη στο κεφάλι και η γλώσσα κουνιέται και το μάτι είναι σκοτεινό.

Ερώτηση: Πού μένεις τώρα;

Απάντηση: Σε ένα διαμέρισμα που ανήκει στο νοσοκομείο, το Δαφνί.

Ερώτηση: Είχες βοήθεια από το ελληνικό κράτος;

Απάντηση: Το ελληνικό κράτος μου έδωσε κάτι σαν επίδομα, σαν σύνταξη, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό, είναι περίπου 210 ευρώ το μήνα. Και αυτό μου το έδωσαν μετά από πολλά χρόνια, γι’ αυτό στην αρχή όπως σου είπα έπρεπε να πουλάω CD. Αλλά, νομίζω ήταν το Μάιο του 2005, βγήκε και το βιβλίο για να πάρουμε τα χρήματα εγώ κι ο Τίμοθυ. Έχει πουλήσει αρκετά και τώρα νομίζω τελειώνει και θα πάρουμε μερικά χρήματα.

Ερώτηση: Πώς έγινε και βγήκε αυτό το βιβλίο;

Απάντηση: Η Χριστίνα (από την αντιρατσιστική οργάνωση YRE) βοήθησε με τον εκδότη. Αν δεν ήταν αυτοί, η κυβέρνηση δε θα έκανε τίποτα για μας. Το βιβλίο ήταν πολύ καλό.

Ερώτηση: Τι σχέδια έχεις για το μέλλον;

Απάντηση: Αν δεν ήταν η επιληψία, θα γύριζα πίσω στη Γκάνα. Δε μπορώ να μείνω στη Γκάνα, πρέπει να πηγαινοέρχομαι, γιατί δε μπορώ να βρω αυτό το φάρμακο εκεί. Αν ήταν δυνατό, θα προτιμούσα να μείνω εκεί, γιατί έχω φίλους και την οικογένειά μου, αλλά είναι επικίνδυνο να σταματήσω, οπότε πηγαίνω για λίγους μήνες και ξαναγυρίζω.

Ερώτηση: Πώς σου φαίνεται τώρα η ζωή στην Ελλάδα;

Απάντηση: Δεν ξέρω, ίσως αν κάποιος είναι σε καλή κατάσταση… Εγώ δεν ξέρω, εξαιτίας του προβλήματος μου πρέπει να ζω σε νοσοκομείο…

Ερώτηση: Έχεις φίλους;

Απάντηση: Ναι, έχω φίλους από τη Γκάνα. Τους βλέπω τα βράδια σε ένα Internet cafe, πάω και παίζω παιχνίδια στον υπολογιστή. Αλλά πολλοί που ήξερα έχουν φύγει, όπως είπα και πριν κι εγώ θα έφευγα, ήθελα να πάω στην Αγγλία.

Ερώτηση: Τους Έλληνες πώς τους βλέπεις;

Απάντηση: Δεν ξέρω. Όταν ήμουν στη Γκάνα, όταν έβλεπα έναν λευκό τον ένιωθα σαν φίλο. Κι έτσι όταν ήρθα στην Ευρώπη και στην Ελλάδα ακόμη τους αγαπούσα όλους σα φίλους, μέχρις ότου ο άνθρωπος -γιατί εγώ δεν ξεχώριζα Έλληνες ή Τούρκους ή Άγγλους, τους έβλεπα όλους σαν λευκούς, κι έτσι όταν ήρθα στην Ευρώπη τους έβλεπα όλους σαν φίλους, κανείς δεν ήταν ποτέ εχθρός μου- αλλά καθώς ο άνθρωπος αυτός με πυροβόλησε, αυτό με έκανε να μη νιώθω πια καλά με τους λευκούς, επειδή ο άνθρωπος αυτός μου δημιούργησε πρόβλημα για να υποφέρω.

Αναδημοσίευση από το περιοδικό «Κοινωνία και Ψυχική Υγεία»

Ιδιοκτησία: Επιτροπή Ερευνών Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
Εκδότης – Διευθυντής: Μπαϊρακτάρης Κώστας
Επιστημονική Επιτροπή: Δικαίου Μαρία, Ζαφειρίδης Φοίβος, Μεγαλοοικονόμου Θεόδωρος, Μιχαήλ Σάββας, Μπακιρτζής Κων/νος, Μπιτζαράκης Παντελής,Πανταζής Παύλος, Παπαϊωάννου Σκεύος, Φαφαλιού Μαρία
Συντακτική Ομάδα: Γεωργάκα Ευγενία, Λαϊνάς Σωτήρης, Σταμάτη Γιούλη, Φίγγου Λία, Φραγκιαδάκης Κων/νος
Εποπτεία Τεύχους: Πανταζής Παύλος Δικαίου Μαρία
Επιμέλεια κειμένων: Σταμάτη Γιούλη
Εκτύπωση / Βιβλιοδεσία: Κανάκης Ευθύμιος, Grapholine
Οικονομική Διαχείριση: Αδάμ Σοφία
Δημιουργία σκίτσων: Ακοκαλίδης Γεώργιος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s