Πολιτισμός

Μαθήματα σκάκι! Ο Γιάννης Θεοδωράκης και το πατρικό σπίτι του Μίκη στην «Όμορφη Πόλη»

index1«Ήταν μια κοπέλα που ο αδελφός μου ήθελε να την μάθει σκάκι. Αλλά επειδή το σπίτι μας ήταν πολύ μικρό, ήταν ένα δωμάτιο μόνο όλο όλο, στα Χανιά, μια μέρα βλέπω τους γονείς μου απέναντι από το σπίτι, να είναι με ομπρέλα, με βροχή, και να περιμένουν. Ήμουν φαντάρος εγώ. Λέω «τι κάνετε εδώ;». Μου λένε «ο αδελφός σου μαθαίνει σκάκι σε μια Κατινιώ, μας απαγορεύει να ανεβούμε πάνω». -«Και στέκεστε εδώ μες τη βροχή;» — «Εμ, μας έδιωξε». Ανεβαίνω πάνω, ανοίγω την πόρτα, πήγα να τον σκοτώσω που λέει ο λόγος. Η Κατινιώ, έφυγε η Κατινιώ. Είναι πραγματικό. Είναι στίχοι του Γιάννη Θεοδωράκη. Ο Γιάννης έγραφε υπέροχους στίχους. Αλλά εκείνη την εποχή, επειδή στην Κρήτη όλοι ήταν ένοπλοι, εθεωρείτο ότι δεν είναι πολύ αντρίκιο να είναι κανείς ποιητής. Τα έγραφε κρυφά από μένα και μετά τα πετούσε από δω και από κει. Πήγαινα να πάρω κάτι το πρωί και έβρισκα ποιήματα του Γιάννη. Τα έκανα συλλογή και τα εξέδωσε ο Γουδέλης. Οι λιποτάκτες. Το «Χάθηκα» είναι το πιο χαρακτηριστικό τραγούδι μου, νομίζω. Είναι βέβαια και η «Όμορφη Πόλη», το «Χάθηκα» όμως μου θυμίζει το λιμάνι των Χανίων που έζησα μια ολόκληρη ζωή, τον αδελφό μου.»

Μίκης Θεοδωράκης (Απόσπασμα από συνέντευξή του σε εκπομπή της ΕΡΤ «Στα Άκρα»).

Όμορφη πόλη (Θα γίνεις δικιά μου)-στίχοι Γιάννης Θεοδωράκης «Λιποτάκτες»

Όμορφη πόλη, φωνές, μουσικές,
απέραντοι δρόμοι, κλεμμένες ματιές,
ο ήλιος χρυσίζει χέρια σπαρμένα,
βουνά και γιαπιά, πελάγη απλωμένα.

Θα γίνεις δικιά μου πριν έρθει η νύχτα,
τα χλωμά τα φώτα πριν ρίξουν δίχτυα,
θα γίνεις δικιά μου.

Η νύχτα έφτασε τα παράθυρα κλείσαν,
η νύχτα έπεσε οι δρόμοι χαθήκαν.

από το enet.gr

Ο Μίκης με εξόριστους στη Μακρόνησο (από το enet.gr)

Ο Γιάννης Θεοδωράκης ήταν ο στιχουργός σπουδαίων έργων που μελοποίησε ο αδερφός του Μίκης. Έργα του όπως οι «Λιποτάχτες», η «Όμορφη Πόλη», «Χάθηκα», «Αυγή Αφράτη», «Δακρυσμένα Μάτια» και άλλα που σημάδεψαν μια ολόκληρη γενιά. Τα έχουν τραγουδήσει οι μεγαλύτεροι Έλληνες τραγουδιστές και μαζί τους η Εντίθ Πιάφ και άλλοι στο εξωτερικό.

  Αυγή Αφράτη-Στίχοι Γιάννης Θεοδωράκης «Λιποτάκτες»

Αυγή αφράτη, τσεκουριά στην πλάτη
απ’τις καμινάδες ξέφυγε η καπνιά
και κρεμάστηκε μεσ’ στα παράθυρα μας
Σκέπασε ατμός ατμός τον ερωτά μας

Η νύχτα απόλυτη γαλήνη
στα κρεμαστάρια σφαχτάρια τα ρούχα μας

Το πατρικό σπίτι του Μίκη βρίσκεται λίγο έξω από την πόλη των Χανίων στο Γαλατά. Ο Γιώργος Θεοδωράκης, πατέρας του Μίκη, ήταν δικηγόρος κι εργαζόταν για το Υπουργείο Εσωτερικών σε διάφορες Νομαρχίες ανά την Ελλάδα. Καταγόταν από το Γαλατά Χανίων. Η μητέρα του, Ασπασία, καταγόταν από τον Τσεσμέ της Μικράς Ασίας. Ο Μίκης μετά από την εξορία – αρχικά στην Ικαρία κι έπειτα στο κολαστήριο της Μακρονήσου – συνδέθηκε ξανά με την οικογένειά του το 1949. Στο πατρικό του επέστρεψε με φορείο, ύστερα από τα φριχτά βασανιστήρια στα οποία είχε υποβληθεί. Έμεινε στο Γαλατά Χανίων σε συνθήκες ημιπαρανομίας. Το 1952 έφυγε για την Αθήνα. Στο πατρικό του επέστρεφε συχνά τα καλοκαίρια. Εκεί διέμενε ο αδελφός του Γιάννης Θεοδωράκης, ο οποίος γεννήθηκε στα Γιάννενα το 1932.

Γιάννης Θεοδωράκης

Γιάννης Θεοδωράκης

Δακρυσμένα μάτια-Στίχοι Γιάννης Θεοδωράκης «Λιποτάκτες»

Δακρυσμένα μάτια νυσταγμένοι κήποι
όνειρα κομμάτια ας ήτανε να ζω
στους μεγάλους δρόμους κάτω απ’ τις αφίσες
στα χιλιάδες χρώματα ας ήταν να βρεθώ

Να `ταν η καρδιά μου λαμπερό αστέρι
να `ταν η ματιά μου δίκοπο μαχαίρι
αστραφτερό σπαθί μες το μεσημέρι
αστραφτερό σπαθί μες το μεσημέρι

Ο Γιάννης Θεοδωράκης πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Εργαζόταν ως δημοσιογράφος σε έντυπα της Αριστεράς και είχε συμβάλλει στην αποκάλυψη των δολοφόνων του Γρηγόρη Λαμπράκη. Στα ποιήματά του έγραφε «θα είμαι πάντα μόνος» αλλά όταν έφυγε, στις 7 Αυγούστου του 1996, χτυπημένος από την επάρατο, ήταν κάθε άλλο παρά μόνος. Η κηδεία του έγινε στο Γαλατά Χανίων.

«Θα πήγαινε τότε στην έκτη Γυμνασίου. Στην τάξη του ήσαν όλοι ένοπλοι. Κι από ‘κει και πέρα, πού να λογαριάσεις πειθαρχία, σεβασμό, υπακοή… Ο καημένος ο πατέρας έτρεμε να του μιλήσει, μήπως και πυροβολήσει τα βαρέλια και χυθεί το κρασί. Ετσι φαίνεται πως δεν συγχωρούσε στον εαυτό του αυτές τις ευαισθησίες, να γράφει ποιήματα. Όμως το ‘χε ανάγκη… Κι αφού την ικανοποιούσε σκαλίζοντας τους στίχους στο άσπρο χαρτί, ευθύς μετά το πετούσε, για να δείξει στον εαυτό του πως ξανάγινε άντρας σκληρός, υπεράνω της ποίησης… Αυτήν την εξήγηση έδινα τότε, καθώς μάζευα τα χαρτάκια, λες και ήταν κολοκύθια ή αγγούρια μέσα από τον κήπο», λέει ο Μίκης για τον αδελφό του (από άρθρο στην «Καθημερινή» στις 30 Ιανουαρίου του 2011).

Χάθηκα

Χάθηκα,
Μέσα στους δρόμους που μ’ έδεσαν για πάντα
Μαζί με τα σοκάκια, μαζί με τα λιμάνια

Χάθηκα,
Γιατί δεν είχα τα φτερά και είχα εσένα Κατινιώ
Γιατ’ είχα όνειρα πολλά
Και το λιμάνι,
και το λιμάνι είναι μικρό
Γιατ’ ήμουν πάντα μόνος
Και θα `μαι πάντα μόνος.

Το «Χάθηκα», όπως και τους στίχους του Γιάννη Θεοδωράκη από τους «Λιποτάκτες», τα μελοποίησε ο Μίκης όταν υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία στα Χανιά. Ηχογραφήθηκαν το 1960 με τον Μανώλη Χιώτη, τον Δημήτρη Φάμπα στην κιθάρα και τον Καζανά στα κρουστά. Αυτοί οι στίχοι ήταν η αφορμή για να τραγουδήσει ο ίδιος για πρώτη φορά. «Για κάποιους ήταν ιδιαίτερα γοητευτικό, για άλλους ήταν ακριβώς το αντίθετο. Όπως για τον Σάκη Πεπονή ο οποίος, όταν ήταν διευθυντής του ΕΙΡ, μου δήλωσε ότι διέταξε να μη μπαίνουν οι “Λιποτάκτες” γιατί ήμουν φάλτσος…»

Σύμφωνα με τον τύπο, σε σύσκεψη που έγινε στις 6 Νοέμβρη 2014 στο γραφείο του Δημάρχου Χανίων με τα μέλη του Δ.Σ. του Παγκρήτιου Συλλόγου Φίλων Μίκη Θεοδωράκη έγινε συζήτηση για την ανακατασκευή της πατρικής οικίας του μεγάλου Έλληνα μουσικοσυνθέτη, στον Γαλατά και η μετατροπή της σε εκθεσιακό – μουσειακό χώρο. Στη σύσκεψη πήραν μέρος ο Δήμαρχος Χανίων Τάσος Βάμβουκας, η Αντιδημάρχος Πολιτισμού Βαρβάρα Περράκη, η Αντιδήμαρχος Οικονομικών Νεκταρία Αλεξανδράκη, ο Προέδρος του Παγκρήτιου Συλλόγου Φίλων Μίκη Θεοδωράκη Γιώργος Αγοραστάκης, η γραμματέας Ελισάβετ Βερούλη και τα μελη του Δ.Σ. του Συλλόγου Ματθαίος Φρατζεσκάκης και Στέλιος Λαϊνάκης.

Το σπίτι του Μίκη Θεοδωράκη και του Γιάννης Θεοδωράκη στο Γαλατά Χανίων. (Από την εφημερίδα "Χανιώτικα Νέα").

Το σπίτι του Μίκη Θεοδωράκη και του Γιάννη Θεοδωράκη στο Γαλατά Χανίων. (Από την εφημερίδα «Χανιώτικα Νέα»).

Ο κ. Αγοραστάκης είπε ότι: ‘το 2015 ο Μίκης Θεοδωράκης γίνεται ενενήντα ετών και ήδη πολλές πόλεις προετοιμάζονται για μεγαλοπρεπή εορτασμό. Ο τόπος του, η πόλη του όχι μόνο δεν πρέπει να μείνει πίσω, αλλά πρέπει έγκαιρα να προετοιμάσει αντάξιες του τέκνου της εκδηλώσεις και γεγονότα. Σε αυτά περιλαμβάνονται το Μουσείο στο Γαλατά, το οποίο πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι το καλοκαίρι και ο Δήμος πρέπει να προχωρήσει το δημοπρατημένο έργο πολύ γρήγορα. Ο Σύλλογος είναι έτοιμος να συμβληθεί με τον Δήμο και με άλλους κεντρικούς φορείς του Νομού προκειμένου να διοργανωθούν υψηλού καλλιτεχνικού επιπέδου εκδηλώσεις στο όνομα του Μίκη Θεοδωράκη”.

Ο δήμαρχος Χανίων αποδέχτηκε την πρόταση του Συλλόγου για τη διοργάνωση του “Φεστιβάλ Μίκη Θεοδωράκη” και επεσήμανε ότι θα υπάρξει προσπάθεια από πλευράς Δήμου, ώστε το εν λόγω Φεστιβάλ να συμπέσει με την ημερομηνία εορτασμού των γενεθλίων του Μίκη Θεοδωράκη, στις 29/7/2015.

Χρήστος Τσαντής

 

 

Κατηγορίες:Πολιτισμός

Tagged as: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

1 reply »

  1. O πατερας μου Γιαννης Θ.δεν φερωταν ετσι στους γονεις του ,ο θειος μου ψευδετε..η Κατινα ηταν υπαρκτο προσωπο αλλα καμμια σχεση με την περιγραφη του αδερφου του!ελεος πια!οποιος ξερει τον πατερα μου ξερει την αληθεια..οσο για μενα ξερω τι μου ειπε ο πατερας μου και θυμαμαι την σχεση του με τους γονεις του..ακου εκει,τους αφησε στην βροχη !ισως ο Μικης να ηταν ικανος να κανει κατι τετοιο..αλλα ο Γιαννης Θεοδωρακης θα προτιμουσε να πεθανει απτο να φερθει ετσι στους γονεις του ..η σε οποιονδηποτε..αντε γιατι αρκετα πια ,εαν ζουσε βεβαια δεν θαταλεγε αυτα..ντροπη!

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s