Λογοτεχνία

«Γράμμα», απόσπασμα από τον Toda-Raba του Ν. Καζαντζάκη στον Παντελή Πρεβελάκη

«Ανοιχτέ τα μάτια, τ’ αυτιά, τα ρουθούνια, το στόμα, τα χέρια ανοίχτε το μυαλό γεμίστε τα σπλάχνα σας!»

 (α’ γαλλική έκδοση, Le Cahier Bleu No 14, Παρίσι 1934, σσ. 113-114• β’ γαλλική έκδοση, Pion, Παρίσι 1962, σ. 110-112). Το γράμμα μεταφράζεται από τα γαλλικά.

1
Παντελή, αγαπητέ σύντροφε και γιέ μου !
Διατρέχοντας τη Σοβιετική Ένωση, νιώθω όλο και περισσότερο αυτό το απάνθρωπο πράμα που, από την Ελλάδα κιόλας, με κατάτρωγε. Αυτό που μ’ ενδιαφέρει δεν είναι ο άνθρωπος, μήτε η γης, μήτε ο ουρανός, παρά ή φλόγα που κατατρώγει άνθρωπο, γης κι ουρανό. Η Ρωσία δε μ’ ενδιαφέρει, παρά η φλόγα που κατατρώγει τη Ρωσία. Καλυτέρεψη της μοίρας της μάζας ή των εκλεκτών, ευτυχία, δικαιοσύνη, αρετή —λαϊκά δολώματα που δε με πιάνουν. Ένα μόνο πράμα με αδράχνει- το γυρεύω παντού και το ακολουθώ με τα μάτια μου με τρόμο κι ευτυχία: την κόκκινη γραμμή που τρυπάει και διαπερνάει, σαν κομπολόι από κρανία, τους ανθρώπους. Δεν αγαπώ παρά την κόκκινη τούτη γραμμή, η μόνη μου ευτυχία είναι να τη νιώθω να τρυπάει και να διαπερνάει το κρανίο μου, συντρίβοντάς το. Κάθε άλλο πράμα μου φαίνεται εφήμερο, μακάρια φιλανθρωπικό και χορτοφάγο, ανάξιο για μια ψυχή λυτρωμένη από κάθε ελπίδα.
Το ξέρεις καλά, Παντελή, ο δικός μου ο αρχηγός δεν είναι κανένας από τους τρεις αρχηγούς των ανθρώπινων ψυχών μήτε ο Φάουστ, μήτε ο Άμλέτος, μήτε ο Δον Κιχώτης άλλα ο Δον Οδυσσέας! Μέσα στο καράβι του ήρθα στη Σοβιετική Ένωση. Δεν έχω την άσβηστη δίψα της δυτικής διάνοιας, μήδε ταλαντεύουμαι ανάμεσα στο ναι και στο όχι για να καταλήξω στην ακινησία, μήδε κατέχω πιά τη γελοία και υπέροχη ορμή του ευγενικού αγωνιστή των ανεμόμυλων. Είμαι ένας ναύτης του Οδυσσέα, με καρδιά φλεγόμενη και πνέμα ανήλεο και λαγαρό όμως όχι του Οδυσσέα που γυρίζει στην Ιθάκη, παρά του άλλου, που γύρισε, σκότωσε τους εχτρούς, αλλά πλάνταζε στην πατρίδα και πήρε μια μέρα τα πέλαγα. Είχε ακούσει, στο Βορρά, μέσα στην υπερβόρεια καταχνιά, μια καινούρια Σειρήνα. Τη Σλάβα Σειρήνα. Ιδού εμείς τώρα μπροστά της, χωρίς να βουλώνουμε τ’ αυτιά μας, χωρίς να δενόμαστε στο κατάρτι, πηγαίνοντας πάνω-κάτω στο καράβι μας, λεύτεροι. Ακούμε το θαμαστό τραγούδι και κρατούμε την ψυχή μας ανέγγιχτη. Ο καπετάν Οδυσσέας, ασάλευτος στην πλώρη, φωνάζει: «Έ, σύντροφοι! Ανοιχτέ τα μάτια, τ’ αυτιά, τα ρουθούνια, το στόμα, τα χέρια ανοίχτε το μυαλό γεμίστε τα σπλάχνα σας!».

Εκδόσεις Ελένη Ν. Καζαντζάκη, 1984

Ξυλογραφία Γ. Βαρλάμου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s